پی نویس ۱ : به عکس که نگاه کنیم رودخانه سمت راست که به خلاف واقع در… — تاریخ ارجان و کهگیلویه — TG.ME

پی نویس ۱ : به عکس که نگاه کنیم رودخانه سمت راست که به خلاف واقع در این عکس بزرگتر از رودخانه سمت چپ است، در نقشه‌ های امروزی رودخانه خیرآباد معرفی شده است، اما در گویش بومی رودخانه شیرین خوانده می شود که نام واقعی و تاریخی آن است. در اوایل قرن نهم هجری مهی شرف الدین یزدی در ظفرنامه و قبل از او نظام الدین شامی در ظفرنامه های خود که شرح فتوحات امیر تیمور اند، این رودخانه را شیرین ذکر کرده اند، اما نام شیرین برای این رودخانه هنوز قدیمی ترست چرا که مولف ناشناس حدود العالم من المشرق الی المغرب در قرن چهارم نیز آن را به همین نام ذکر کرده است. سر چشمه این رود از کوه خامی در باشت است و پس از آن آبهای چرام، کهگیلویه و گچساران به آن اضافه می شود و چند کیلومتر قبل از ریختن به رودخانه زهره در روستای حیدرکرار زیدون (مکان عکس) رود کمبل هم به آن اضافه میگردد. بررسی منابع تاریخی فارغ از اهمیت موضوعی، به دلیل اشتباهات عدیده مولفان در وسع مطلب مجازی نیست چرا که عمده کتب سرچشمه، مسیر و محل ریختن به دریا را در مورد رودخانه های شیرین، زهره و مارون(تاب) و حتا شاپور را با هم خلط کرده اند و این هم دردسری برای پژوهشگران است! بعنوان نمونه همین حدودالعالم را می آورم : " و دیگر رود سیرینست کز کوه دنباد برود از میان ناحیت بازرنج و میان وایکان و لارندان بگذرد و بر حدود ارگان بشهر بگذرد میان سینیز و کنافه بدریای اعظم افتد" کوه دنباد باید همان کوه دینار در منابع دیگر باشد که یحتمل منظور کوه دناست و ناحیه بازرنج را باید کمی بالاتر از سرچشمه یعنی نزدیکی های یاسوج تخمین زد، اما اینکه میان لارندان و وایکان میگذرد درست است چرا که لارندان باید روستای لار کنونی باشد و وایکان در حدود روستای شاه بهرام، اینکه بر حدود ارگان است درست است اما آن رودی که بشهر میگذرد ،رود تاب یا مارون است. اما رود شیرین میان سینیز و کنافه که همان بندر گناوه باشد به دریا نمی ریزد چرا که سینیز را باید در حوالی بندر دیلم مکان یابی کرد مگر آنکه در حدود ماهشهر موقعیت یابی شود چرا که رود بعد از گذر از هندیجان به دریا میریزد، و این موقعیت یابی سینیز با منابع دیگر نمیخواند. این گزارش را برای مثال آوردم ،بقیه منابع برای شبکه های رودخانه ای منطقه هم به همین قیاس است که کار را سخت میکند و بعضن منتنج به نتایج اشتباه میشود که نمونه اش موقعیت یابی ریشهر است. علی الحساب این را در ذهن داشته باشید. ۱۴۰۴/۰۹/۲۴ #مهدی‌خادمیان‌زیدونی @kohgilo