🔺 حافظه چطور در مغز باقی میماند؟ خواب زمستانی مصنوعی باور دیرینه علوم اعصاب را به چالش کشید
🔹 دانشمندان مؤسسه علم و فناوری اوکیناوا (OIST) با القای خواب زمستانی مصنوعی در موشهای آزمایشگاهی، به یافتهای بنیادین درباره ماهیت حافظه دست یافتهاند که میتواند نظریه کلاسیک علوم اعصاب درباره نحوه ذخیرهسازی و حفظ خاطرات در مغز را بازنویسی کند. این پژوهش پیشگامانه در ژورنال معتبر Science منتشر شده است.
❕ اصل کلاسیک حافظه چیست و چرا به چالش کشیده شد؟
دهههاست دانشمندان معتقدند خاطرات از طریق تقویت اتصالات فردی و محکم بین نورونها (سیناپسها) شکل میگیرند؛ اصلی معروف در علوم اعصاب که میگوید «نورونهایی که با هم شلیک میکنند، با هم سیمکشی میشوند». اما در طول خواب زمستانی، فعالیت مغز افت کرده و بیش از نیمی از اتصالات سیناپسی نابود میشوند. با این حال، جانوران پس از بیداری خاطرات خود را کاملاً به یاد میآورند!
🔹 پژوهشگران برای حل این معما، موشها را وارد خواب زمستانی مصنوعی دو روزه کردند. در کمتر از ۲۴ ساعت، بیش از ۵۰ درصد از سیناپسهای ناحیه هیپوکامپ مغز موشها پاکسازی شد. اما پس از بیداری، موشها تمام آموزههای قبلی خود مانند مسیریابی در مارپیچ را بدون هیچ مشکلی و دقیقاً مانند قبل به یاد آوردند.
❕ راز ماندگاری خاطرات: الگوی خوشهای به جای اتصالات تکبهتک
بررسیهای دقیق نشان داد که ماندگاری خاطرات به اتصالات منفرد و محکم بستگی ندارد، بلکه وابسته به «توپولوژی و الگوهای ساختاری خوشهای» است. در طول خواب زمستانی، سیناپسهایی که به صورت خوشهای مجاور هم قرار داشتند (نقاط همگرایی دریافت پیام از چند نورون) دستنخورده باقی ماندند. این معماری هندسی خوشهای از اثر حافظه محافظت میکند؛ حتی اگر سیناپسهای منفرد نابود شوند.
🔹 این کشف ثابت میکند که تقویت اتصالات اولیه برای «ایجاد» خاطرات ضروری است، اما «حفظ و ماندگاری» آنها به شبکه پویاتری از الگوهای ساختاری خوشهای متکی است. این یافته نه تنها درک ما از مغز و بیماریهای مرتبط با حافظه مانند آلزایمر را عمیقتر میکند، بلکه میتواند الگویی نوآورانه به مهندسان برای طراحی سیستمهای ذخیرهسازی داده بسیار پایدارتر در هوش مصنوعی ارائه دهد.
@khod2
Live Science
Memory may not work how we thought, study of mice in artificial hibernation finds
A new study induced artificial hibernation in lab mice and may have revealed something fundamental about the nature of memory.
13
5
2August 27, 2026 2.1K 1 23
