#جهان_معاصر | 🇺🇸 پشت پرده مذاکرات سوریه و اسرائیل در اردن؛ گامی به سوی نظم نوین یا سرابی دیگر؟
در تاریخ ۲ شهریور ۱۴۰۵ (۲۳ اوت ۲۰۲۶)، هیئتهای عالیرتبه سوریه و رژیم صهیونیستی بهمیانجیگری آمریکا و میزبانی اردن، برای نخستین بار پس از فروپاشی دولت اسد، پای میز مذاکره نشستند. خبرگزاری رسمی سوریه (سانا) از ریاست هیئت سوری بهعهده اسعد الشیبانی، وزیر خارجه، و همراهی رؤسای ادارات امنیت عمومی و اطلاعات نظامی خبر داد. در سوی مقابل، هیئت اسرائیلی بهریاست رومان گافمن، رئیس موساد، حضور داشت. این دور از گفتگوها که با هدف مهار تنشها پس از حمله هوایی اسرائیل به پایگاه هوایی «ابوالظهور» در ادلب (۲۶ مرداد) صورت گرفت، میتواند نقطه عطفی در روابط دو کشور و معماری امنیتی جدید غرب آسیا باشد.
1️⃣ محورهای مذاکره؛ از «آتشبس فوری» تا «توافق جامع امنیتی»
بر اساس بیانیه سوریه، این گفتگوها فراتر از یک توقف موقت درگیریها بوده و بر ایجاد «سازوکارهای عملی برای توقف حملات، بازداشتها و عملیاتهای هدفمند اسرائیل» متمرکز شده است. دمشق خواستار عقبنشینی نیروهای اسرائیلی به مواضع پیش از ۸ دسامبر ۲۰۲۴ (فروپاشی دولت اسد) و اجرای کامل توافقنامه ۱۹۷۴ شده است. در مقابل، اسرائیل با طرح «خطوط قرمز» از جمله غیرنظامیسازی بخش سوری بلندیهای جولان و جلوگیری از فعالیت نظامی ترکیه در سوریه، به دنبال تعریف منطقه نفوذ خود در نظم آینده است.
2️⃣ «اتاق عملیات ویژه»؛ نقشه راه واشنگتن برای مهار تنش
مهمترین دستاورد این دور، توافق بر سر تشکیل «اتاق عملیات ویژه» در اردن با نظارت آمریکا است. این سازوکار که قرار است با مشارکت ترکیه نیز همراه باشد，بهعنوان کانال ارتباطی برای جلوگیری از رویاروییهای نظامی در خاک سوریه عمل خواهد کرد. هدف واشنگتن از این ابتکار، جلوگیری از سرایت تنشهای اسرائیل و ترکیه به سوریه و ایجاد یک «منطقه امن» برای مدیریت بحرانهای آتی است.
3️⃣ معمای حاکمیت و خطوط قرمز؛ آیندهای مبهم در جولان
با وجود پیشرفتهای تاکتیکی، اختلافات بنیادین پابرجاست. دمشق بر حق حاکمیت خود در بازسازی ارتش و تعیین ائتلافهای نظامی تأکید کرده و هرگونه محدودیت در این زمینه را رد میکند. همچنین، اسرائیل هرگونه خروج از سرزمینهای اشغالی را به «دستاوردهای دیپلماتیک» مشروط کرده است. الشیبانی نیز در گفتگو با رویترز، با وجود ابراز امیدواری نسبت به ازسرگیری مذاکرات، تأکید کرده است که به اسرائیل اعتماد ندارد و این گفتگوها را ابزاری برای مدیریت تهدیدات میداند، نه نشانهای از آشتی راهبردی.
🎯 «نظم امنیتی در حال تولد»؛ از اشغال تا مدیریت بحران
مذاکرات اردن، که در ۲ شهریور ۱۴۰۵ برگزار شد، نشان از تغییر رویکرد دولت جدید سوریه به رهبری احمد الشرع در قبال اسرائیل دارد؛ رویکردی که در آن، «مذاکره برای مهار» جای «مقاومت برای آزادی» را گرفته است. با این حال، اصرار اسرائیل بر حفظ دستاوردهای میدانی خود در جولان و مخالفت با هرگونه حضور نظامی ترکیه در سوریه، آینده این مسیر را مبهم ساخته است. آنچه روشن است، واشنگتن با طراحی این سازوکار، در تلاش است تا با مهار تنشها، از تبدیل سوریه به جبههای جدید در مناقشات منطقهای جلوگیری کند؛ اما موفقیت این طرح، به توانایی طرفین در عبور از «خطوط قرمز» خود و ارائه تضمینهای عملی برای اجرای تعهدات بستگی دارد. در غیر این صورت، این گفتگوها نیز به سرنوشت دورهای پیشین مذاکرات (که در فوریه ۲۰۲۶ با آغاز جنگ علیه ایران متوقف شد) دچار خواهند شد.
🆔 @JahaneMoaser
🌐 JahaneMoaser.ir
موسسه مطالعات جهان معاصر
jahanemoaser.ir - موسسه مطالعات جهان معاصر
موسسه مطالعات جهان معاصر، یک نهاد مستقل و غیردولتی است که در سال ۱۳۹۴ با هدف «تولید دانش راهبردی، ارائه مشاورههای تخصصی و توانمندسازی نیروی انسانی» در
August 26, 2026 102 1
