#جهان_معاصر | 🛢️ «بشکههای گمشده» در هرمز؛ نبرد اعداد و ارقام در جنگ اقتصادی واشنگتن-تهران
همزمان با اعلام «روز دی اقتصادی» از سوی اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، یک جنگ موازی نیز بر سر آمار عبور نفت از تنگه هرمز در جریان است. از یک سو، کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، با استناد به تواناییهای نظارتی ارتش، مدعی عبور روزانه ۸ تا ۹ میلیون بشکه نفت از این آبراه است. از سوی دیگر، دادههای شرکتهای ردیابی کشتی همچون کپلر (Kpler) رقم بسیار کمتری را نشان میدهند؛ برآورد کپلر از ابتدای اوت، میانگین صادرات را حدود ۲.۳ میلیون بشکه در روز اعلام کرده که نسبت به ۴.۹ میلیون بشکه در ژوئیه کاهش یافته است. روری جانستون، بنیانگذار «کامودیتی کانتکست»، رقم ۴ میلیون بشکه را محتملتر میداند. این شکاف ۶ میلیون بشکهای، پرسشی کلیدی را بیپاسخ گذاشته است: «بشکههای گمشده» کجا هستند؟
1️⃣ «ناوگان ارواح» و چالش ردیابی نفت خام
یکی از دلایل اصلی این اختلاف، خاموش کردن سامانههای شناسایی خودکار (AIS) توسط بسیاری از نفتکشها برای عبور «پنهانی» از تنگه است. در دو هفته گذشته، حدود ۸۰ درصد از کشتیهای عبوری از هرمز، فرستندههای خود را خاموش کردهاند. شرکتهای ردیابی برای برآورد حجم نفت، به ترکیبی از تصاویر ماهوارهای، مدارک پهلوگیری و بازسازی مسیرها پس از عبور متکی هستند، در حالی که ارتش آمریکا از رادار، هواپیما و تجهیزات نظارتی پیشرفتهتری بهره میبرد که به ادعای واشنگتن، تصویر کاملتری ارائه میدهد. با این حال، دادههای شرکت LSEG نشان میدهد که حجم بارگیری نفت خام و فرآوردهها در خلیجفارس در ژوئیه حدود ۴.۴ میلیون بشکه در روز بوده و در اوت به ۱.۹ میلیون بشکه کاهش یافته است. این تناقض، این پرسش را برجسته میکند که منشأ ۸ تا ۹ میلیون بشکه نفت مدعی واشنگتن، کدام بنادر بوده است؟
2️⃣ «ابزار جنگ اقتصادی»؛ نبرد روایتها در بازار نفت
این اختلاف آماری، صرفاً یک مناقشه فنی نیست و به بخشی از جنگ اقتصادی میان دو کشور تبدیل شده است. آمریکا با ارائه آماری از «جریان روان نفت»، در تلاش است تا تصویری از شکست محاصره اقتصادی ایران و اثربخشی حضور نظامی خود را به افکار عمومی و بازارهای جهانی نشان دهد. در مقابل، تهران با تکیه بر آمار نهادهای مستقل، بر تداوم فشار اقتصادی بر واشنگتن و هزینههای سرسامآور این جنگ فرسایشی تأکید میکند. محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، نیز در واکنش به تهدید «روز دی اقتصادی»، هشدار داده است که در صورت ادامه جنگ اقتصادی، «قطرهای نفت از خلیجفارس صادر نخواهد شد».
3️⃣ «بازار در انتظار حقیقت»؛ نفت خام در برابر بحران فرآوردهها
واکنش نسبتاً آرام بازار نفت خام (با قیمت حدود ۹۴ دلار در روز جمعه) و کاهش شکاف قیمتی میان نفت فیزیکی و بازارهای آتی، نشان میدهد که فعالان بازار با اعداد و ارقام اعلامی، با تردید مواجهاند. کلاید راسل، تحلیلگر رویترز، این مناقشه بر سر حجم نفت خام را «بحثی اشتباه» خوانده و هشدار داده است که بحران واقعی، در بازار فرآوردههای نفتی در حال شکلگیری است. هزینههای سرسامآور بیمه و حملونقل، عبور محمولههای فرآورده از هرمز را به شدت محدود کرده و واردات سوختهای کلیدی به آسیا را ۲۱ درصد کاهش داده است. این اختلال، زنجیره تأمین انرژی را با چالش جدیتری مواجه کرده و پیامدهای آن، حتی پس از حل مناقشه بر سر ارقام، برای اقتصاد جهانی باقی خواهد ماند.
🎯 «آمار، سلاح جنگ سرد جدید»؛ پایان نظم شفافیت انرژی
«نبرد بشکههای گمشده» در تنگه هرمز، تصویری از ابهام و نبرد روایتها در جنگ اقتصادی قرن بیستویکم است. صرفنظر از اینکه کدام آمار به واقعیت نزدیکتر است، آنچه روشن است، «ابهام راهبردی» به عنوان سلاحی برای مدیریت افکار عمومی و بازارهاست. با تداوم این وضعیت و تشدید «ناوگان ارواح»، نه تنها شفافیت بازار انرژی از بین میرود، بلکه هرگونه اشتباه محاسباتی در این فضا، میتواند به شوکهای قیمتی و بحرانهای عرضهای دامن بزند که آثار آن، سالها در اقتصاد جهانی باقی خواهد ماند.
🆔 @JahaneMoaser
🌐 JahaneMoaser.ir
موسسه مطالعات جهان معاصر
jahanemoaser.ir - موسسه مطالعات جهان معاصر
موسسه مطالعات جهان معاصر، یک نهاد مستقل و غیردولتی است که در سال ۱۳۹۴ با هدف «تولید دانش راهبردی، ارائه مشاورههای تخصصی و توانمندسازی نیروی انسانی» در
August 25, 2026 87
