نقشه تاریخی دارالسلطنه اصفهان. اثر سیدرضاخان افسر نظمیه (۱۲۹۹–۱۳۰۲… — کتابخانه معماری تاریخی ایران — TG.ME

نقشه تاریخی دارالسلطنه اصفهان. اثر سیدرضاخان افسر نظمیه (۱۲۹۹–۱۳۰۲ هـ.ش) سلطان سیدرضاخان، افسر جوان و فعال نظمیه اصفهان، از فروردین ۱۲۹۹ خورشیدی (۱۹۲۰ میلادی) تهیه نقشه‌ای جامع از شهر اصفهان را آغاز کرد. او این پروژه را طی سه سال ادامه داد و در ۲۵ دی‌ماه ۱۳۰۲ خورشیدی (ژانویه ۱۹۲۴ میلادی) به پایان رساند. این نقشه که به‌احتمال زیاد خطاط آن خود سیدرضاخان و طراح نسخه چاپی‌اش «کاتب معلم» بوده، در چاپخانه میرزا حسین فرهنگ و به روش چاپ سنگی در ابعاد ۱۳۲ × ۱۲۵ سانتی‌متر منتشر شد. نقشه سیدرضاخان محدوده شهر اصفهان، محلات، خیابان‌ها، کوچه‌ها و اماکن مهم شهر را ترسیم می‌کند و در سمت راست آن نیز راهنمایی برای آسان‌تر شدن خوانش نقشه قرار دارد. در حاشیه نقشه، مقیاس متریک و مقیاس گزی درج شده و بنا بر روایت ژان شاردن، هر گز شاهی برابر با ۹۴٫۷۴۵ سانتی‌متر بوده است؛ بر همین اساس، مقیاس کلی نقشه یک‌به‌چهار‌هزارم، یعنی ۱:۴۰۰۰، تعیین شده است. این نقشه منسوب به سیدرضاخان، رئیس اداره نظمیه اصفهان، یکی از شاخص‌ترین و ارزشمندترین اسناد نقشه‌نگاری اواخر دوره قاجار به شمار می‌آید.

August 8, 2026 577 4