🇹🇷 Günün Konusu: Geçmiş Zaman (Bilinen) - Görülen Geçmiş Zaman
🇺🇿 O'zbekcha izohi: O'tmishda sodir bo'lgan va shaxsan guvoh bo'lingan yoki aniq ma'lum bo'lgan harakatlarni ifodalash uchun ishlatiladigan zamon. Bu zamon, hodisaning aniq va ishonchli ekanligini bildiradi.
💬 Örnekler:
🔸 Ben dün okulda ders çalıştım.
🇺🇿 Men kecha maktabda dars qildim.
🔸 Sen geçen hafta İstanbul'a gittin.
🇺🇿 Sen o'tgan hafta Istanbulga bordin.
🔸 O, bu sabah erken kalktı.
🇺🇿 U bu tong erta turdi.
🔸 Biz hafta sonu piknik yaptık.
🇺🇿 Biz dam olish kunlari piknik qildik.
🔸 Siz yemeği çok beğendiniz mi?
🇺🇿 Siz taomni juda yoqtirdingizmi?
🔸 Onlar konsere gittiler.
🇺🇿 Ular konsertga bordilar.
🔸 Dün akşam film izlemedim.
🇺🇿 Kecha kechqurun film ko'rmadim.
🔸 Çocuklar parkta top oynamadı.
🇺🇿 Bolalar parkda to'p o'ynamadi.
📌 Öğretmenin Notu:
Türkçede Geçmiş Zaman (Bilinen) veya diğer adıyla Görülen Geçmiş Zaman, konuşan kişinin bir eylemi bizzat gördüğünü, tanık olduğunu veya eylemin gerçekleştiğinden kesin olarak emin olduğunu ifade etmek için kullanılır. Bu zaman kipinin ekleri, fiil köklerine büyük ünlü uyumu ve ünsüz benzeşmesi kurallarına göre -dı, -di, -du, -dü veya -tı, -ti, -tu, -tü şeklinde gelir.
Yapısı: Fiil Kökü + Geçmiş Zaman Eki + Şahıs Eki
Olumlu Çekim Örnekleri:
* Ben geldim. (Men keldim.)
* Sen geldin. (Sen kelding.)
* O geldi. (U keldi.)
* Biz geldik. (Biz keldik.)
* Siz geldiniz. (Siz keldingiz.)
* Onlar geldiler. (Ular keldilar.)
Olumsuz Çekim Örnekleri:
Olumsuzluk eki -ma/-me, fiil köküne geldikten sonra geçmiş zaman eki eklenir:
* Ben gelmedim. (Men kelmadim.)
* Sen görmedin. (Sen ko'rmading.)
* O okumadı. (U o'qimadi.)
Soru Çekimi Örnekleri:
Soru edatları (mı, mi, mu, mü) geçmiş zaman ekinden sonra gelir ve şahıs ekleri soru edatına eklenir:
* Sen geldin mi? (Sen keldingmi?)
* O yattı mı? (U uxladimi?)
* Siz bitirdiniz mi? (Siz tugatdingizmi?)
Bu zaman kipi, bir olayın gözlerinizin önünde yaşandığını veya tam olarak bildiğiniz bir bilgiyi aktarırken vazgeçilmezdir. Özellikle hikaye anlatırken veya geçmişteki olayları kesin bir dille ifade ederken sıkça kullanılır. "Duyulan Geçmiş Zaman"dan (mIş'lı geçmiş zaman) temel farkı, burada anlatıcının olaya bizzat şahit olması veya kesin bilgiye sahip olmasıdır.
@ilimedu
September 23, 2026 176 3
