بسم الله الرحمن الرحیم
«انا لله و انا الیه راجعون»
یادبود علمی و پژوهشی زندهیاد ابوذر توکل
کارشناس باستانشناسی پایگاه میراث جهانی تختجمشید
با نهایت تأسف و تأثر، جامعه باستانشناسی ایران و بهویژه خانواده بزرگ میراث فرهنگی استان فارس، یکی از پژوهشگران کوشا، دقیق و دلسوز خود را از دست داد. زندهیاد ابوذر توکل، پس از سالها تلاش بیوقفه در راه شناخت، مستندنگاری و حفاظت از میراث باستانی دشت مرودشت، بهطور ناگهانی از میان ما رفت؛ ضایعهای که جای خالی او را برای همکاران، دانشجویان و جامعه علمی باستانشناسی کشور بهسختی قابل جبران میسازد.
۱. تحصیلات و جایگاه اداری
ایشان دانشآموخته کارشناسی ارشد باستانشناسی از دانشگاه مازندران (سال ۱۳۹۵) بود و از آن پس، بهعنوان کارشناس در پایگاه میراث جهانی تختجمشید مشغول به خدمت شد. طی این سالها، وی نقش مؤثری در پیگردی، شناسایی، مستندنگاری و حفاظت از محوطههای باستانی دشت مرودشت ایفا کرد.
۲. حوزههای تخصصی و پژوهشی
دغدغه اصلی علمی ایشان مطالعه دوران تاریخی حوضه رود کُر بود؛ بهویژه:
- آیینهای تدفین مزدیسنان و شواهد باستانشناختی دخمهگذاری در ارتفاعات حاجیآباد و کوه حسین (نقشرستم)
- تعیین عرصه و پیشنهاد حریم محوطههای باستانی در معرض تهدید
- مطالعات باستانشناسی هخامنشی، بهویژه در محدوده تختجمشید و پاسارگاد
۳. سوابق میدانی بهعنوان سرپرست برنامه
- گمانهزنی تعیین عرصه و پیشنهاد حریم محوطه آتشکده چهارطاق، مرودشت (۱۴۰۳)
- سرپرستی تیم بررسی باستانشناسی لبه جنوبی کوه حاجیآباد، مرودشت، فارس (زمستان ۱۳۹۳)
- سرپرستی کارگاه کاوش باستانشناسی (طرح خواناسازی) کاخ بارعام پاسارگاد، زیر نظر دکتر علی موسوی (بهار ۱۳۹۶)
- سرپرستی طرح بررسی و ثبت ملی سه اثر باستانی بخش ابرج، شهرستان مرودشت (۱۳۹۷)
- گمانهزنی بهمنظور تعیین عرصه و پیشنهاد حریم محوطه گاوداری عباس کاووسی، مرودشت — آخرین برنامه پیشنهادی ایشان (تیرماه ۱۴۰۴)
۴. سوابق میدانی بهعنوان عضو هیئت
حضوری فعال و مستمر در بیش از سی برنامه میدانی باستانشناسی در سراسر استان فارس و فراتر از آن داشت، از جمله:
- گمانهزنی و اقدامات حفاظتی محوطه نقشرستم، به سرپرستی علیرضا عسکریچاوردی (۱۴۰۳)
- گمانهزنی تعیین عرصه محوطه رفیعآباد، مرودشت (۱۴۰۱)
- لایهنگاری و گمانهزنی تل قلعه، مرودشت، به سرپرستی فضلاله حبیبی (۱۴۰۰–۱۴۰۱)
- گمانهزنی محوطه تختگوهر و کاوش پشت کتیبه داریوش در تختگاه تختجمشید (۱۴۰۰)
- ساماندهی و مستندنگاری سنگهای کاخ آپادانا و بخش جنوبغربی تختگاه تختجمشید
- بررسی روشمند تل قلعه و محوطه جلوگیر (سعادتآباد) ابرج (۱۳۹۹)
- نظارت بر پروژه خط لوله آبرسانی روستاهای شرق مرودشت (۱۳۹۹)
- کاوش آبراهههای تختجمشید در چند فصل متوالی (۱۳۹۱ تا ۱۳۹۹)، به سرپرستی احمدعلی اسدی
- کاوش محوطه جلیان، مرودشت (۱۳۹۸)
- بررسی باستانشناسی شهرستان مرودشت جهت تهیه نقشه باستانشناسی (۱۳۹۷)
- طرح خواناسازی محوطه تلتخت پاسارگاد، به سرپرستی علی موسوی (۱۳۹۶)
- کاوش مشترک ایرانی-ژاپنی غار انجیری، مرودشت، با دکتر سونیا شیدرنگ و دکتر یوشیر نیشیاکی (۱۳۹۵)
- کاوشهای نجاتبخشی محدوده سد چمشیر، گچساران (۱۳۹۵)
- بررسی راه شاهی شوش به تختجمشید و دشت سرمشهد (۱۳۹۵)
- گمانهزنی تل پایدره، کامفیروز (۱۳۹۴)
- کاوش تپه مش کریم و بررسی محوطه باخرز، تربتجام (۱۳۹۲–۱۳۹۳)
- کاوش شهر استخر، پروژه مشترک دانشگاه ساپینزای رم و پژوهشکده باستانشناسی کشور (۱۳۹۱)
- کاوشهای تمب پرگان جناح، تل سبز مرودشت، و تپه اشرف اصفهان (۱۳۸۹–۱۳۹۱)
۵. آثار و انتشارات علمی
مقالات فارسی (گزیده):
- پیشنهادی جدید برای تعیین هویت نقش نویافته مرد سوار در حاجیآباد مرودشت، فصلنامه جستارهای تاریخی ایران پیش از اسلام (۱۴۰۴)
- «معبد فرترکا»، محوطهای متعلق به قرون تاریک پارس، فصلنامه خبری پایگاه میراث جهانی تختجمشید و پاسارگاد (۱۴۰۱)
- پژوهشی در آیین دخمهگذاری مزدیسنان با تکیه بر شواهد کوه حسین (درهبره)، مجله جامعه باستانشناسی ایران (۱۴۰۰)
- پژوهشی بر قلعه بندر (کهندژ) شیراز، مجله پژوهشهای باستانشناسی دانشگاه سیستان و بلوچستان (۱۴۰۰)
- کاوش و تعیین عرصه استقرار دوره لپویی محوطه جلیان، هجدهمین گردهمایی سالانه باستانشناسی ایران (۱۳۹۸)
- سنگنگارههای شمال فارس (اقلید)، همایش بینالمللی زاگرسشناسی (۱۳۹۸)
- گلمهر دوره سلوکی، نویافتهای در پروژه خواناسازی تلتخت پاسارگاد، جشننامه دکتر محمدرحیم صراف
15
3September 3, 2026 310 1 6
