ከሀገራችን ሕጎች አንፃር የታካሚ ሚስጥራዊነት እና ክብር አለመጠበቅ የሚያስከትላቸው ተጠያቂነቶች።
በኢትዮጵያ ህግጋት መሰረት የታካሚዎችን ሚስጥራዊነት እና ክብር ሳይጠብቁ (ያለ ታካሚው ሙሉ ፈቃድ) ፎቶ ማንሳትና በሶሻል ሚዲያም ሆነ በሌሎች ቦታዎች ማሰራጨት በወንጀል ፣ በፍትሐብሔር እና በሙያ ሥነ-ምግባር ደንቦች ከፍተኛ ተጠያቂነትን ያስከትላል።
1. በወንጀል ሕግ አንፃር ያለው ተጠያቂነት
የሙያ ሚስጥር ማጋለጥ (የወንጀል ሕግ አንቀጽ 619)፦ ማንኛውም የጤና ባለሙያ በሙያው አጋጣሚ ያወቀውን የታካሚ ምስጢር ወይም የግል መረጃ ያለ ታካሚው ፈቃድ ይፋ ካደረገ እስከ እስራት እና የገንዘብ መቀጮ ሊቀጣ ይችላል።
የግል ሕይወት እና ክብር መድፈር (የወንጀል ሕግ አንቀጽ 604 እና 605)፦ የታካሚውን ፎቶ በመቅረጽ ወይም በማሰራጨት ክብሩንና ሰብአዊነቱን ዝቅ ማድረግ ወይም የግል ሕይወቱን መተላለፍ በወንጀል ያጠይቃል።
2. በፍትሐ ብሔር ሕግ አንፃር ያለው ተጠያቂነት (የካሳ ሕግ)
የጉዳት ካሳ (የፍትሐብሔር ሕግ አንቀጽ 2035 እና 2040)፦ ፎቶው የተነሳበት ወይም የተሰራጨበት ታካሚ በደረሰበት የስነ-ልቦና፣ የክብር ወይም የማህበራዊ ህይወት ጉዳት ምክንያት ፎቶውን በነሳው/ባሰራጨው አካል ወይም በህክምና ተቋሙ ላይ የካሳ ክፍያ (Damages) ክስ መስረችት እና ካሳ ማግኘት ይችላል።
3. በጤና ተቋማት እና ሙያ ሥነ-ምግባር ደንቦች አንፃር
የጤና ባለሙያዎች ሥነ-ምግባር ደንብ፦ የኢትዮጵያ የጤና ጥበቃ ሚኒስቴር እና የህክምና ባለሙያዎች ማህበራት ደንቦች የታካሚን ሚስጥር መጠበቅ (Patient Confidentiality) በዋና ግዴታነት ያስቀምጣሉ።
የሙያ ፈቃድ መታገድ ወይም መሰረዝ፦ ይህንን ደንብ የተላለፈ ባለሙያ በጤና ሚኒስቴር ወይም የሚመለከተው አካል የሙያ ፈቃዱ (Medical License) ለጊዜው ሊታገድ ወይም ሙሉ በሙሉ ሊሰረዝ ይችላል።
ከሥራ መሰናበት፦ የሕክምና ተቋማት (ሆስፒታሎች/ክሊኒኮች) ተቋማዊ መመሪያቸውን በመጣሱ ምክንያት ሰራተኛውን ያለምንም ማስጠንቀቂያ ከስራ ሊያሰናብቱ ይችላሉ።
ሕጋዊ ልዩ ሁኔታዎች (Exceptions)
ፎቶ ማንሳት ወይም መጠቀም የሚቻለው ታካሚው በጽሁፍ የተረጋገጠ ሙሉ ፈቃድ (Informed Consent) ሲሰጥ ብቻ ነው—ለዚያውም ለትምህርት ወይም ለምርምር አላማ ታካሚውን ለይቶ የማያሳይ (የፊቱን ማንነት በመሸፈን) መሆን አለበት።
ማጣቀሻ
1. የወንጀለኛ መቅጫ ሕግ ስነስርዓት አንቀጽ 619
2. የወንጀለኛ መቅጫ ሕግ ስነስርዓት አንቀጽ 604 እና 605
3. የፍትሐብሔር ሕግ አንቀጽ 2035 እና 2040
Anbesse Dawit Daya
Bsc. Midwifery, MPH in RH
@HakimEthio
7September 1, 2026 3.1K 5
