مدیر موسسه جهاد تبیین و سواد رسانه ای:
توصیه ویژه استاد امیرعلی حیدر-امیری: صرف غذا در مراسم عزاداری ممنوع شود
استاد امیرعلی حیدر-امیری با انتقاد شدید از هزینههای کمرشکن پذیرایی در مراسمهای ترحیم، خواستار برچیده شدن بدعت ناپسندِ دادن ناهار و شام توسط خانوادههای داغدار شد. وی با تشریح سنتهای اصیل اسلامی و آیینهای ملی همبستگی در ایران، پیشنهاد داد که برگزاری مراسم تشییع در نوبت عصر و حذف اعلام عمومی ترحیم به یک مطالبه همگانی تبدیل شود تا بار مالی سنگین پذیرایی از دوش صاحبان عزا برداشته شود.
۰۶ شهریور ۱۴۰۵
ضرورت اصلاح رسوم غلط و بازگشت به سنتهای اصیل استاد امیرعلی حیدر-امیری با اشاره به حاکم بودن برخی رسمهای نادرست مذهبی و فرهنگی در نقاط مختلف کشور، بر لزوم بازنگری در شیوه پذیرایی از مهمانان در مراسم عزا تأکید کرد. وی با تبیین سنت اصیل دینی توضیح داد که بر اساس آموزههای اسلامی، توصیه اکید بر این است که همسایگان و نزدیکان تا سه روز برای خانواده داغدار غذا تهیه کنند و بفرستند تا آنها در فراق عزیزشان دغدغه آشپزی نداشته باشند.
وی به نمونهای تاریخی در صدر اسلام اشاره کرد و افزود: پس از شهادت جعفر بن ابیطالب، پیامبر گرامی اسلام (ص) دستور دادند تا سه روز برای خانواده ایشان غذا تهیه شود، چرا که مصیبتزده بودند و توانایی پخت غذا نداشتند.
پیامدهای شرعی و اجتماعی پذیراییهای مجلل صاحبان عزا این پژوهشگر مذهبی پذیراییهای پرهزینه توسط خودِ صاحبان عزا را عملی خلاف سنت دینی و مکروه خواند. وی تصریح کرد با اینکه فقهای شیعه غذا خوردن از سفره میت را حرام نمیدانند، اما این کار قطعاً مکروه و ناپسند است. استاد امیری هشدار داد که اگر هزینههای این پذیراییها از اموال فرزندان غیربالغ (صغیر) متوفا تأمین شود، مصداق واقعی خوردن مال یتیم بوده و قطعاً حرام شرعی خواهد بود.
وی با نقل داستانی دردناک از یک شهروند گفت: «برخی خانوادهها به دلیل فشارهای اجتماعی، پس از فوت عزیزانشان مجبور به استقراض سنگین برای دادن شام و ناهار به مردم میشوند که این امر، مصیبت دومی را پس از داغ فقدان متوفا به آنها تحمیل میکند.» به باور وی، بهترین خدمت و تسلای قلب بازماندگان، شرکت ساده در مراسم و ترک سریع جلسه بدون صرف غذاست.
تجلی همبستگی در آیینهای بومی اقوام ایرانی استاد امیری به زیباییهای فرهنگ بومی ایران در حمایت مالی و مادی از خانواده معزا اشاره کرد و گفت در سراسر ایران آیینهای ارزشمندی برای برداشتن بار مادی از دوش داغدیدگان وجود دارد:
پرسانه، پرسونه و سرباره: در مناطقی نظیر لرستان، کردستان، کرمانشاه و ایلام، مردم با پرداخت کمکهای نقدی به خانواده متوفا به نامهای «پرسانه»، «پرسونه» یا «سرباره» در هزینههای کفن، دفن و ترحیم مشارکت جدی میکنند. این سنتهای ارزشمند در میان جامعه عرب خوزستان و جامعه بلوچ نیز به شکلی منسجم وجود دارد.
طرح محله به محله در شمال کشور: در مناطق گیلان و تالش، هر شب یک محله مسئولیت پخت کامل غذا و تأمین اقلام مصرفی خانواده عزادار را بر عهده میگیرد.
آیینهای جامعه بلوچ: در بلوچستان از لحظه فوت تا پایان مراسم، هیچ آتشی در خانه متوفا روشن نمیشود و تمامی وعدههای غذایی توسط اقوام و همسایگان تهیه و ارسال میگردد.
سنن مردم آذربایجان و ترکمنها: رسومی چون «یوغآشی» یا «ماتم یمگی» در فرهنگ ترکی ریشه در حمایت از بازماندگان دارد. همچنین ترکمنهای اهل سنت در استان گلستان با پخت آش مخصوصی به نام «آشرای» همبستگی خود را در مصائب نشان میدهند.
راهکارهای عملی برای ریشهکنی بدعتها استاد امیرعلی حیدر-امیری جهت حذف این سنتهای کمرشکن، پیشنهادهای عملی زیر را مطرح کرد:
برگزاری مراسم در نوبت عصر: تشییع و ترحیم در ساعات عصر انجام شود تا پذیرایی شام و ناهار عملاً منتفی گردد.
عدم انتشار اعلامیه عمومی: مراسمها به صورت خصوصی برگزار شوند تا تعهد پذیرایی گسترده ایجاد نشود.
حذف مراسمهای متعدد: مراسمهای مکرر سوم، هفتم، چهلم و سالگرد برچیده شوند و به شکل خصوصی برگزار گردند.
ممنوعیت تیراندازی هوایی: شلیک تیر هوایی با تفنگ در مراسمهای ترحیم مناطق غربی و جنوب غربی که خسارات جانی و مادی به بار میآورد، متوقف شود.
حذف گلهای گرانقیمت و رسم سیاهبرداشتن: رفتارهای هزینهبری مانند خرید تاجگلهای لوکس و رسم «سیاهبرداشتن» (که هزینههای گزافی برای تهیه لباس جایگزین برای عزاداران تحمیل میکند) باید کاملاً برچیده شوند.
در پایان، استاد امیری از بزرگان، ریشسفیدان، گیسسفیدان، معتمدین و گروههای مطالبهگر خواست تا برای تبدیل این اصلاحات به یک مطالبه عمومی پیشقدم شوند تا آیین غذا دادن صاحبان عزا برای همیشه حذف و سنت اصیل اسلامی جایگزین آن گردد.
6
2August 28, 2026 559 1
