ای بدیده عکسِ بَد، بر رویِ عَم
بَد نه عَمّ است، آن توی، از خود مَرَم
📚(مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۱۳۲۷)
عَم: عمو
مَرَم: فرار نکن.
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
عَم در اینجا عَمو یعنی. مَرَم: فرار نکن. ای کسی که عکسِ بدِ خودت را بر رویِ عمویت دیدی یا کس دیگر دیدی، این عمویت بد نیست، این کس دیگر بد نیست، آن تو هستی، از خودت فرار نکن. توجه کنید منذهنی از خودش فرار میکند. نمیخواهد قبول کند، نمیخواهد ببیند. عرض کردم مهم است بدانید که اگر به منذهنی شما ثابت کنید که اشتباه میکند، مقاومتش بیشتر میشود، سفتیاش بیشتر میشود.
غیبدان کُن سینههایِ خلق را
سینههایِ عیبدان را برشکن
🌺(مولوی، دیوان شمس، غزل ۲۰۱۱)
ای خدا، کمک کن ما فضا را باز کنیم سینههای ما غیبدان بشود، یعنی با نور تو ببینیم، با چشم تو ببینیم و سینههای عیبدان که در مرکزشان منذهنی دارند، اینها را برشکن. درست است؟ خب ما باید همکاری کنیم. این دعای خوبی است که خدایا من خودم را میخواهم بشکنم، تا حالا ناموس منذهنیام نگذاشته، پندار کمالم نگذاشته، من میدانم اگر نمیشکنم خودم را، جای رحمت تو و ترحم مردم نخواهم بود پس کمک کن من خودم را بشکنم.
بربند دو چشمِ عیببین را
بگشای دو چشمِ غیبدان را
🌺(مولوی، دیوان شمس، غزل ۱۲۴)
دو چشم عیببین منذهنی را ببند، فضا را باز کن، دو چشم غیبدان را باز کن و با آن ببین.
پس تو را هر غَم که پیش آید زِ دَرد
بر کسی تُهمت مَنِه بر خویش گَرد
📚(مولوی، مثنوی، دفتر چهارم، بیت ۱۹۱۳)
پس هر غمی پیش میآید برای تو، از دردهایی که از همانیدگیها میآید، به هیچکس تهمت نگذار، گردن هیچکس نینداز، به خودت برگرد. بگو من کردم، پیدا کن که با چه الگویی، با چه سببسازیای این کار را انجام دادهای.
دلا خود را در آیینه، چو کَژْ بینی، هر آیینه
تو کَژْ باشی نه آیینه، تو خود را راست کُن اوّل
🌺(مولوی، دیوان شمس، غزل ۱۳۳۷)
گفتوگوی خوبی است با دلمان. ای دل من، در آینه اگر خودت را کژ ببینی، یعنی در روی مردم عیب ببینی، آنها آینهٔ تو هستند. میدانید که آینه کژ نیست. تو کژی، نه آینه. تو بیا خودت را درست کن، راست کن اول. اول ما باید خودمان را درست کنیم، بله.
زآن نمیپَرّد به سویِ ذوالْجَلال
کاو گُمانی میبَرَد خود را کمال
📚(مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۳۲۱۳)
چرا بهسوی خدا نمیپریم؟ ذوالجلال یعنی خداوند. برای اینکه ما فکر میکنیم کامل هستیم، پندار کمال داریم. پندار کمال، کمال نیست. هر کسی که پندار کمال دارد کلی عیب دارد و عیبهایش را نمیخواهد ببیند.
جمله در ایذایِ بیجُرمان حریص
در قفایِ همدگر جویان نَقیص
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۳۳۸)
ایذا: اذیت کردن
قفا: پشت گردن، پسِ سر
نَقیص: عیبجویی
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
بله. نقیص یعنی عیبجویی. قفا: پشتِ گردن، میدانیم، پسِ سر. ایذا: اذیت کردن. «جمله در ایذایِ بیجُرمان حریص»، آیا واقعاً این مثل آن بیت میگوید که «خلقْ رنجورِ دق و بیچارهاند»، آیا همان است؟ مثل آن است؟ ما همهمان حریص هستیم در اذیت کردن بیجرمان و پشت همدیگر میرویم که بتوانیم ایراد پیدا کنیم. آیا این خوب است؟ نه.
خلقْ رنجورِ دِق و بیچارهاند
وز خِداعِ دیو، سیلیبارهاند
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۳۳۷)
خِداع: حیلهگری
سیلیباره: کسیکه میل فراوانی به زدن سیلی دارد. در اینجا مراد کسی است که خوی آزار و تهاجم بسیار داشته باشد.
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
چقدر این را خواندهایم واقعاً، از آن یاد بگیریم. خلق، بیشتر مردم، مریض منذهنی هستند، مریض روانی هستند. ببینید که این حالت دگرگونشدهٔ ما مریض روانی هم هست، «رنجورِ دق و بیچاره» است. بیچاره است برای اینکه با منذهنی میخواهد چاره پیدا کند، و از فریبِ دیو سیلیباره است.
ور ببینی رویِ زشت، آن هم تویی
ور ببینی عیسی و مریم، تویی
📚(مولوی، مثنوی، دفتر چهارم، بیت ۲۱۴۲)
پس اگر روی زشت میبینی، در تو هست، خودت هستی. و اگر زیبا میبینی، مثلاً عیسی و مریم را میبینی، باز هم تو هستی.
مویْ بشکافی به عیبِ دیگران
ور بپرسم عیبِ تو کوری در آن
🌲(عطار، منطقالطیر، عذر آوردن مرغان)
خب موشکافی میکنیم، این از عطار است، در عیب دیگران. اینقدر دقیق عیب دیگران را میبینیم و میگوییم، ولی از عیب ما بپرسند، در دیدن آن کور هستیم. پس میبینید که منذهنی ما عیبهای مردم را میبیند، ولی تصور نمیکند که این عیبها مال خودش است در روی آنها منعکس شده. عرض کردم مشکل است این کار، برای اینکه یک سببسازی اتوماتیک وجود دارد که «نه، این درست نمیتواند باشد، این آدمها واقعاً معیوب هستند، آقا دیگر شوهر من یا زن من که من میشناسم دیگر، این حرفها چیست؟! این عیبها را دارد.» نه، ندارد، آنها عیبهای تو است. حالا یک کمی روی آن. تمام شد! خیلی خب.
🔟6️⃣3️⃣ ۵۶ 🔟6️⃣3️⃣
September 3, 2026 656 4
