آیا دوران پول ارزان و بازدهیهای پایین واقعاً به پایان رسیده است؟
آنچه طی هفته گذشته در بازار اوراق قرضه رخ داده، موضوعی است که هر معاملهگر و سرمایهگذاری باید به آن توجه جدی کند. در حالی که تمرکز بازار همچنان بر درگیری آمریکا و ایران، بازار سهام و هوش مصنوعی و همچنین بانکهای مرکزی قرار دارد، ممکن است بازار اوراق قرضه در حال ارسال یک پیام بسیار مهم به کل بازارهای مالی باشد.
و آن پیام این است که شاید باید خود را برای دوران جدیدی در بازار درآمد ثابت آماده کنیم؛ دورانی که با نرخهای بهره و بازدهیهای بالاتر برای مدت طولانیتر تعریف میشود.
بازارها برای مدت بسیار طولانی به محیطی با بازدهی پایین و تورم پایین عادت کرده بودند. این شرایط به دوران پول ارزان منجر شد؛ وضعیتی که پس از همهگیری کووید نیز تشدید شد.
اما اکنون، چند سال بعد، آثار آن سیاستها کمکم نمایان شده و تصویر چندان زیبایی نیست:
• تورم پایدار
• افزایش شدید بدهی دولتها
• کسری بودجههای بزرگ
این ترکیب، وضعیت خطرناکی ایجاد کرده و در حال رقم زدن یک تغییر بنیادین در بازار اوراق قرضه است.
بازدهی اوراق در این هفته
• 🇺🇸 بازدهی ۱۰ ساله آمریکا: ۴.۸۰٪
بالاترین سطح از ژانویه ۲۰۲۵ و اکتبر ۲۰۲۳
• 🇩🇪 بازدهی ۱۰ ساله آلمان: ۳.۳۷٪
بالاترین سطح از آوریل ۲۰۱۱
• 🇫🇷 بازدهی ۱۰ ساله فرانسه: ۴.۲۴٪
بالاترین سطح از نوامبر ۲۰۰۸
• 🇬🇧 بازدهی ۱۰ ساله بریتانیا: ۵.۲۶٪
بالاترین سطح از ژوئن ۲۰۰۸
• 🇯🇵 بازدهی ۱۰ ساله ژاپن: ۳.۰۲٪
بالاترین سطح از سپتامبر ۱۹۹۶
این یک داستان محدود به یک کشور نیست؛ بلکه موجی جهانی است.
⸻
دقیقاً چه اتفاقی در حال رخ دادن است؟
توضیح ساده این است که اقتصادهای بزرگ جهان اکنون با کسری بودجههای بسیار بزرگ و بیسابقهای اداره میشوند.
این موضوع دو اثر مهم بر بازار اوراق دارد.
۱. افزایش عرضه اوراق
وقتی دولت بیش از درآمد خود هزینه میکند، باید کسری را از طریق استقراض تأمین کند.
دولت برای این کار اوراق بیشتری منتشر میکند.
نتیجه:
عرضه اوراق ↑ → قیمت اوراق ↓ → بازدهی اوراق ↑
⸻
۲. افزایش ریسک بلندمدت بدهی
وقتی نسبت بدهی دولت به GDP بهشدت افزایش پیدا میکند، سرمایهگذاران برای خرید اوراق بلندمدت، بازدهی بیشتری مطالبه میکنند.
به این بازدهی اضافی معمولاً Term Premium یا صرف ریسک زمانی گفته میشود.
سرمایهگذاران برای جبران ریسکهایی مانند:
• بیثباتی مالی دولت
• افزایش بدهی
• کسری بودجههای پایدار
• بیثباتی سیاستگذاری
بازدهی بالاتری طلب میکنند.
بنابراین، حتی بدون اینکه بانک مرکزی نرخ بهره را افزایش دهد، بازدهی اوراق بلندمدت میتواند بالا برود.
⸻
نقش ریسکهای ژئوپلیتیک
وقتی این وضعیت را با نااطمینانی ژئوپلیتیک ترکیب کنیم، شرایط پیچیدهتر میشود.
درگیریهای طولانیمدت میتوانند:
• قیمت انرژی را افزایش دهند
• قیمت مواد اولیه را بالا ببرند
• تورم را تشدید کنند
• انتظارات تورمی را افزایش دهند
و این دقیقاً محیطی مناسب برای فعالیت آنچه به آنها Bond Vigilantes یا «نگهبانان بازار اوراق» گفته میشود ایجاد میکند.
یعنی سرمایهگذارانی که با فروش اوراق دولتی، دولتها را به دلیل سیاستهای مالی غیرمسئولانه تحت فشار قرار میدهند.
⸻
ترکیب خطرناک برای بازارها
کسری بودجههای بزرگ بهتنهایی میتوانند فشار تورمی ایجاد کنند و بانکهای مرکزی را مجبور کنند نرخ بهره را برای مدت طولانیتری بالا نگه دارند.
حالا اگر به این وضعیت یک بحران ژئوپلیتیک طولانیمدت اضافه شود که از طریق انرژی و مواد خام تورم را افزایش میدهد، مشکلات تورمی موجود میتوانند بسیار سریعتر تشدید شوند.
