१. ईस्ट इंडिया कंपनीच्या भारतातील कारभारावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी ब्रिटिश संसदेने पास केलेला पहिला कायदा कोणता होता?
उत्तर: रेगुलेटिंग ॲक्ट १७७३ (Regulating Act 1773).
२. १७७३ च्या रेगुलेटिंग ॲक्टनुसार बंगालचा पहिला 'गव्हर्नर जनरल' कोण बनला?
उत्तर: वॉरन हेस्टिंग्स.
३. भारतातील पहिल्या सर्वोच्च न्यायालयाची (Supreme Court) स्थापना १७७४ मध्ये कोठे करण्यात आली होती?
उत्तर: कलकत्ता (फोर्ट विल्यम).
४. कलकत्ता येथील पहिल्या सर्वोच्च न्यायालयाचे मुख्य न्यायाधीश कोण होते?
उत्तर: सर एलिजा इम्पे (Sir Elijah Impey).
५. ईस्ट इंडिया कंपनीच्या व्यापारी आणि राजकीय कार्यांमध्ये स्पष्ट भेद करणारा कायदा कोणता होता?
उत्तर: पिट्स इंडिया ॲक्ट १७८४ (Pitts India Act 1784).
६. कंपनीच्या राजकीय बाबींवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी 'बोर्ड ऑफ कंट्रोल' (Board of Control) ची स्थापना कोणत्या कायद्यान्वये झाली?
उत्तर: पिट्स इंडिया ॲक्ट १७८४.
७. ईस्ट इंडिया कंपनीची भारतातील व्यापारी मक्तेदारी (चहा आणि चीनचा व्यापार वगळता) कोणत्या चार्टर ॲक्टने संपवली?
उत्तर: चार्टर ॲक्ट १८१३ (Charter Act 1813).
८. भारतातील शिक्षणाचा प्रसार करण्यासाठी दरवर्षी १ लाख रुपये खर्च करण्याची तरतूद कोणत्या कायद्यात होती?
उत्तर: चार्टर ॲक्ट १८१३.
९. बंगालच्या गव्हर्नर जनरलला 'भारताचा गव्हर्नर जनरल' हा दर्जा कोणत्या कायद्याने देण्यात आला?
उत्तर: चार्टर ॲक्ट १८३३ (Charter Act 1833).
१०. भारताचे पहिले गव्हर्नर जनरल कोण होते?
उत्तर: लॉर्ड विल्यम बेंटिक.
११. ईस्ट इंडिया कंपनीची भारतातील संपूर्ण व्यापारी मक्तेदारी पूर्णपणे संपुष्टात आणून तिला निव्वळ प्रशासकीय संस्था कोणत्या कायद्याने बनवले?
उत्तर: चार्टर ॲक्ट १८३३.
१२. गव्हर्नर जनरलच्या कौन्सिलमध्ये चौथा कायदेतज्ज्ञ सदस्य (Law Member) म्हणून कोणाचा समावेश करण्यात आला?
उत्तर: लॉर्ड मेकॉले (Lord Macaulay).
१३. भारतातील पहिल्या विधी आयोगाची (Law Commission) स्थापना १८३४ मध्ये कोणाच्या अध्यक्षतेखाली झाली?
उत्तर: लॉर्ड मेकॉले.
१४. मुलकी सेवांसाठी (Civil Services) खुल्या स्पर्धेची (Open Competition) तत्त्व स्वीकारणारा कायदा कोणता होता?
उत्तर: चार्टर ॲक्ट १८५३ (Charter Act 1853).
१५. १८५७ च्या उठावानंतर ईस्ट इंडिया कंपनीची राजवट संपवून भारताची सत्ता थेट ब्रिटिश राजमुкуटाकडे (Crown) कोणत्या कायद्याने सोपवली?
उत्तर: गव्हर्नमेंट ऑफ इंडिया ॲक्ट १८५८ (Government of India Act 1858).
१६. १८५८ च्या कायद्यानुसार भारताचा पहिला 'व्हाइसरॉय' (Viceroy) कोण बनला?
उत्तर: लॉर्ड कॅनिंग (Lord Canning).
१७. १८५८ च्या कायद्यान्वये ब्रिटिश मंत्रिमंडळात भारतासाठी कोणते नवीन पद निर्माण करण्यात आले?
उत्तर: भारत मंत्री (Secretary of State for India).
१८. भारत मंत्र्याला मदत करण्यासाठी किती सदस्यांची 'इंडिया कौन्सिल' (India Council) स्थापन करण्यात आली?
उत्तर: १५ सदस्य.
१९. भारतात 'पोर्टफोलिओ सिस्टीम' (खातेवाटप पद्धत) अधिकृतपणे कोणत्या कायद्याने सुरू झाली?
उत्तर: इंडियन कौन्सिल ॲक्ट १८६१ (Indian Councils Act 1861).
२०. व्हाइसरॉयला आणीबाणीच्या काळात संसदेच्या मंजुरीशिवाय अध्यादेश (Ordinance) काढण्याचा अधिकार कोणत्या कायद्याने दिला?
उत्तर: इंडियन कौन्सिल ॲक्ट १८६१.
२१. भारतीय सदस्यांना अर्थसंकल्पावर (Budget) चर्चा करण्याचा आणि प्रश्न विचारण्याचा अधिकार पहिल्यांदा कोणत्या कायद्याने मिळाला?
उत्तर: इंडियन कौन्सिल ॲक्ट १८९२ (Indian Councils Act 1892).
२२. 'मोर्ले-मिंटो सुधारणा कायदा' (Morley-Minto Reforms) म्हणून कोणता कायदा ओळखला जातो?
उत्तर: इंडियन कौन्सिल ॲक्ट १९०९ (Indian Councils Act 1909).
२३. भारतातील मुस्लिमांसाठी स्वतंत्र मतदारसंघ (Separate Electoral College) कोणत्या कायद्याने मंजूर करण्यात आले?
उत्तर: मोर्ले-मिंटो सुधारणा कायदा १९०९.
२४. 'भारतात जातीय मतदार संघाचे जनक' (Father of Communal Electorate) म्हणून कोणाला ओळखले जाते?
उत्तर: लॉर्ड मिंटो.
२५. व्हाइसरॉयच्या कार्यकारी परिषदेत (Executive Council) समाविष्ट होणारे पहिले भारतीय सदस्य कोण होते?
उत्तर: सत्येंद्र प्रसाद सिन्हा (कायदे सदस्य).
२६. 'मँटेग्यू-चेम्सफर्ड सुधारणा कायदा' (Montagu-Chelmsford Reforms) म्हणून कोणता कायदा ओळखला जातो?
उत्तर: गव्हर्नमेंट ऑफ इंडिया ॲक्ट १९१९ (Government of India Act 1919).
२७. १९१९ च्या कायद्यानुसार प्रांतांमध्ये कोणती शासन पद्धती लागू करण्यात आली?
उत्तर: द्विदल शासन पद्धती (Dyarchy).
२८. १९१९ च्या कायद्यान्वये केंद्रामध्ये कोणती विधिमंडळ व्यवस्था सुरू करण्यात आली?
उत्तर: द्विगृही विधिमंडळ (Bicameralism - राज्य परिषद आणि मध्यवर्ती विधानसभा).
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
✍️ आवडल्यास तुमच्या मित्रांना शेअर करा.
➤ Share & Support Us :- https://t.me/fktvardi
42
3
2August 27, 2026 10.7K 117
