በግፍ የተገደለ የአቤል የዋሃቱ አንቺ ነሽ (ቅዳሴ ማርያም)
በኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን የሊቃውንት ትርጓሜና ድርሰት (በተለይም በቅዳሴ ማርያም) "በግፍ የተገደለው አቤል" ሁለቱንም የጌታችን የኢየሱስ ክርስቶስን አዳኝነትና የእመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያምን ቅድስናና ኃዘን የሚያመላክት ጥልቅ የብሉይ ኪዳን ምሳሌ ነው።
ይህ ታሪክ በኦሪት ዘፍጥረት ምዕራፍ 4:1-12 ላይ የተመዘገበው የመጀመሪያው የሰው ልጅ የደም መፋሰስ ታሪክ ነው፦
የታሪኩ መነሻ
የአዳምና የሔዋን ልጅ አቤል እውነተኛና የእግዚአብሔርን ሕግ የሚያከብር በግ ጠባቂ ነበር።
አቤል በወንድሙ በቃየን ዘንድ ቅናትና ተንኮል እንደተጠበበበት እያወቀም ቢሆን፣ በንጹሕና በየዋህ ልብ አምላኩን ያገለግል ነበር። ምንም ዓይነት ቂም፣ ተንኮልና ተወራራሽነት የሌለበት የየዋህነትና የቅንነት አባት ነበር።
ለአምላኩ ያቀረበውም መሥዋዕት (የበጉ ስብ) በንጹሕ ልብ ስለነበረ በእግዚአብሔር ዘንድ ተወደደ። ወንድሙ ቃየን ግን በቅናት ተነሣሥቶ አቤልን በግፍ ገደለው። እግዚአብሔርም ቃየንን "የወንድምህ የደሙ ድምፅ ከምድር ወደ እኔ ይጮኻል" አለው።
የመንፈሳዊ ትርጓሜና ምሥጢሩ
በሊቃውንቱ ትርጓሜ መሠረት አቤል፣ ደሙና መሥዋዕቱ የሐዲስ ኪዳን ታላላቅ ምስጢራት ምሳሌዎች ናቸው፦
ሀ. የጌታችን የኢየሱስ ክርስቶስ ምሳሌነቱ (አማናዊው አቤል)
ንጹሕና በግ ጠባቂ መሆኑ፦ አቤል ንጹሕ የበግ ጠባቂ እንደነበረ ሁሉ፣ ክርስቶስም ነቅዕና እርኩሰት የሌለበት እውነተኛው "መልካም እረኛ" ነው።
በግፍ መገደሉ፦ አቤል በወንድሙ በቃየን በግፍ እንደተገደለ ሁሉ፣ ጌታችንም በወንድሞቹ (በአይሁድ) ቅናትና በግፍ ለሞት ተሰጠ።
የደሙ ድምፅ፦ የአቤል ደም በቀልንና ፍርድን እየጠየቀ ከምድር ይጮኽ ነበር፤ የክርስቶስ ደም ግን ከሕግና ከአቤል ደም ይልቅ የሚበልጥ የይቅርታን፣ የዕርቅንና የሕይወትን ቃል ይናገራል (ዕብራውያን 12:24)።
ለ. የእመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም ምሳሌነቷ
የንጹሑ መሥዋዕት መገኛ፦ አቤል ለእግዚአብሔር ያቀረበው ንጹሕ መሥዋዕት እንደተወደደ ሁሉ፣ እመቤታችንም ለዓለም ሁሉ ድኅነት የሆነውን ንጹሑን የበግ (ክርስቶስን) መሥዋዕት ያስገኘች እውነተኛዋ ማደሪያ ናት።
የእመቤታችን ምሳሌነት፦ እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም የጻድቁ አቤል የዋህነትና ንጽሕና ፍጹም ሆኖ የተገኘባት ናት። በሥጋም በነፍስም ከክፋት፣ ከቅናትና ከኃጢአት እርኩሰት ሁሉ የራቀች፣ በፍጹም ትሕትናና የዋህነት አምላኳን የተቀበለች እውነተኛዋ "የአቤል የዋሃት" ተብላ ትጠራለች።
የእናቱ ኃዘን (የሔዋንና የእመቤታችን አነፃፅር)፦ ሔዋን ንጹሑን ልጅዋን አቤልን በግፍ ሲገደል አይታ በኃዘን እንደተሰበረች ሁሉ፣ እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያምም አምላክና ልጇ የሆነው ክርስቶስ በመስቀል ላይ በግፍ ሲሰቀል አይታ በልቧ የእናትነት የኃዘን ሰይፍ አልፏል (ሉቃስ 2:35)።
በሊቃውንቱ ድርሰትና ምስጋና ውስጥ ያለው ቦታ
አባ ጊዮርጊስ ዘጋስጫ በመጽሐፈ አርጋኖን ድርሰቱ ላይ የእመቤታችንን ኃዘንና ከሔዋን ጋር ያላትን ልዩነት ሲያመሰጥር፣ ሔዋን የአቤልን ደም አይታ እንደለቀሰች ሁሉ እመቤታችን ደግሞ በጎልጎታ የፈሰሰውን የልጇን የኢየሱስ ክርስቶስን የሕይወት ደም እያየች ያለቀሰችውን አማናዊት እናት እንደሆነች ይገልጻታል።
በግፍ የተገደለው አቤል ሲባል፦
አቤል፦ በወንድሞቹ ቅናት በግፍ የተሰቀለውና ዓለምን ያዳነው የጌታችን የኢየሱስ ክርስቶስ፣
የአቤል ንጹሕ መሥዋዕትና የእናቱ ኃዘን፦ አማናዊውን መሥዋዕት ያስገኘችውና በመስቀሉ ሥር የቆመችው የእመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም ምሳሌ ሆኖ ይተረጎማል።
ንዋይ ካሳሁን
11August 27, 2026 1.2K 6
