کتاب «فراجامعه» (Ultrasociety) نوشته پیتر تورچین بوده و عنوان کامل فارسی معمولاً این است: «فراجامعه: چگونه دههزار سال جنگیدن، انسانها را وادار کرد که عالیترین نوع همکاری را در کره زمین پیاده کنند».
نویسنده پیتر تورچین (Peter Turchin)، زیستشناس تکاملی و یکی از بنیانگذاران حوزه «کلیودینامیک» (مطالعه کمی و ریاضی تاریخ) است.
کتاب در سال ۲۰۱۵ به انگلیسی منتشر شد و ترجمههای فارسی آن (از جمله توسط محمود فرشتهنژاد در نشر علم و محمد خسروانیان در نشر تألیف) در ایران چاپ شدهاند.
ایده اصلی کتاب چیست؟
تورچین میپرسد: چگونه انسانها که هزاران سال در گروههای کوچک شکارچی-گردآورنده زندگی میکردند، توانستند به جوامعی بسیار بزرگ (با میلیونها نفر غریبه) برسند که در آنها افراد بدون نسبت خونی برای اهداف مشترک همکاری میکنند؟ پاسخ او این است که جنگ و رقابت بین گروهها عامل اصلی بوده است و تکامل ژنتیکی بهتنهایی نمیتواند این سطح از همکاری گسترده را توضیح دهد.
فشار مداوم جنگ و رقابت بین قبایل و جوامع کوچک، گروههایی را که توانستند بهتر سازماندهی شوند، منسجمتر عمل کنند و نهادهای همکاری بسازند، برنده کرد.
گروههای موفقتر، دیگران را شکست دادند یا جذب کردند و به مرور جوامعی بزرگتر و پیچیدهتر (دولتها، امپراتوریها و تمدنها) شکل گرفتند.
این فرآیند را تورچین «تکامل فرهنگی ناشی از جنگ» مینامد و نتیجه آن را «فراجامعه» (Ultrasociety) میخواند: جوامعی که افراد غریبه در مقیاس بسیار بزرگ با هم همکاری میکنند.
کتاب با دادههای تاریخی (از بینالنهرین و چین باستان تا امپراتوریهای بزرگ) این ایده را پشتیبانی میکند و جنگ را نه بهعنوان امری ستودنی، بلکه بهعنوان نیروی ناخواسته و ویرانگری نشان میدهد که در درازمدت به شکلگیری همکاریهای پیچیده انسانی کمک کرده است.
🌾 کانال اسلاملو
@eslamlo
1August 30, 2026 40
