(ص3)
تا آن جا که به ایران مربوط است، اخباری که از بخشهایی از حاکمیت به گوش میرسد گویای آن است که این احساس بر مذاکرات سایه افکنده و موجب طرح مطالباتی از موضع طرف پیروز جنگ شده است. در حالی که موفقیت ایران در این جنگ نه به معنای پیروزی نظامی در میدان نبرد و تسلیم دشمن، بلکه به معنای مقاومت قهرمانانه نیروهای مسلح و به ویژه جامعه ایران در برابر تجاوز و ناکامی متجاوزان از دستیابی به اهدافشان است. ایران باید مطالبات و اهداف خود را در مذاکرات بر اساس همین فهم تنظیم کند. در غیر این صورت طرح مطالبات و شروط ناسازگار با دستاوردهای واقعی و موقعیت دشمن قطعاً موفقیت در میدان جنگ را به شکست در میدان دیپلماسی برای صلح تبدیل خواهد کرد.
ب:وجود اختلاف نظر شدید در سطح حاکمیت:
متأسفانه حتی در باره اصل مذاکره با آمریکا چه برسد به مذاکره جامع با این کشور،اتفاق نظری در سطح حاکمیت وجود ندارد. مواضع سیاسی ناهماهنگ در سطح مسؤلان و تبلیغات تناقض آلود در سطح رسانه ملی خود گویای اختلاف اساسی باندها و جناحهای ذینفوذ در حاکمیت قبال مذاکره است. تأکید بر ضرورت انتقام و حتی ترور مقامات آمریکایی همزمان با مذاکره با این کشور، در سطح مواضع مسؤلان و رسانه های رسمی نشان میدهد، جمهوری اسلامی ایران راهبرد روشن و تعریف شده ای را در مذاکرات تعقیب نمیکند. شورای عالی امنیت ملی رسمیترین و مؤثرترین نهاد تصمیم گیرنده نظام در تعیین راهبرد دیپلماسی ایران در مذاکرات است. تصریح رئیس دبیر خانه این شورا مبنی بر باز بودن «پرونده انتقام خون پاک خامنهای کبیر و شهدای مظلوم ایران» و مجازات «عاملین و آمرین این جنایت به دست عناصر صالحه»توسط «عناصر صالحه» در شرایطی که مذاکرات میان ایران و آمریکا در جریان است،برای همگان و به ویژه طرف آمریکایی یک پیام روشن دارد و آن این که در این مذاکرات ایران در پی صلح و پایان جنگ نیست.
ج: فقدان سیاستمدار شجاع ملی
از سوی دیگر انتخاب گزینه نخست یعنی حل جامع مشکلات با آمریکا نیازمند وجود سیاستمداری شجاع،ملی،قاطع،دارای موقعیت مستحکم در حاکمیت و برخوردار از نفوذ و حمایت مردمی است. با کمال تأسف چنین سیاستمداری فعلاً در نظام وجود ندارد. آنها که بودند و میتوانستند در چنین روزهایی نقشی تعیین کننده ایفا کنند همگی گرفتار حبس و حصر و انزوا شدند و برخی نیز به دیدار معبود شتافتند.
به گمان من علت این که یک هیئت ایرانی هشتاد نفره و نامتجانس متشکل ازافراد باددیدگاههای مختلف از مخالف مذاکره تا موافق مذاکره به همراه آقای قالیباف رهسپار پاکستان شدهاند، دقیقاً در همین نکته نهفته است. زیرا هیچ کس شهامت اتخاذ تصمیم و پذیرش مسئولیت آن را ندارد و ترجیح داده میشود اگر قرار است تصمیمی گرفته شود همه در آن سهیم باشند. نتیجه این روند البته بی تصمیمی است. اظهارات متضاد و متناسب با «فضای تبلیغات داخلی» مسؤلان تیم مذاکره کننده ایرانی، به روشنی از ترس و واهمه آنان از فضاسازیهای مخالفان مذاکرات حکایت دارد. استفاده از زبان تهدید در برابر تهدیدهای ترامپ و مقامات آمریکایی امری قابل فهم است، مشروط بر آن که مجموعه عوامل نظامی، سیاسی، تبلیغاتی تحت مدیریت واحد و هماهنگ با تیم مذاکره کننده عمل کنند. حوادث این روزها در میدان جنگ و نیز عملکرد رسانههای رسمی به ویژه صدا و سیما و تریبونهایتجمعات، از واقعیت دیگری حکایت دارند
ج: ماهیت اختلافات در حاکمیت
اختلاف در سطح حاکمیت به احتمال زیاد دیر یازود به تضعیف یک طرف و به سود طرف دیگر حداقل تاحدود زیادی کاهش خواهد یافت، اما توجه داشته باشیم این اختلاف در باره مسایل بنیادینی نظیر توسعه همه جانبه و لوازم آن از جمله ارتباط متوازن با دنیا، آزادی اینترنیت و آزادیهای سیاسی، تجدید نظر در نظام گزینش، استفاده از ظرفیتهای جامعه و جامعه مدنی وبخش خصوصی مستقل و ... نیست. ادامه محدودیتهای اینترنت در حالی که همگان به بی پایه بودن توجیهات امنیتی آن آگاهند و برخی مسؤلان به آن تصریح کردهاند، موج اعدامها که در آنها به تصریح حقوقدانان آیین دادرسی و حقوق متهمان و موازین حقوقی رعایت نمیشود، توقیف اموال منتقدان و مخالفان نظام که هیچ مبنای اخلاقی و شرعی و قانونی ندارد، احکام حبس طویل المدت به خاطر جرایم ساده،عدم آزادی زندانیان سیاسی، از موضوعات مورد اختلاف میان دو جناح ذینفوذ در حاکمیت نیست. یا دستکم هیچیک از دو طرف برای مخالفت با این امور حاضر به پرداخت هزینه نیست.
مقصود من از نگاه غیر توسعه گرای حاکمیت این نیست که مثلاً بازسازی ویرانیهای ناشی از جنگ کانون اهتمام حاکمیت نخواهد بود. آن چه به رغم اختلافات مورد اهتمام حاکمیت نیست بازسازی وضعیت روانی اجتماعی و فراهم آوردن بسترها و زمینههای لازم برای مشارکت واقعی و نهادینه جامعه در اداره امور است که در امر توسعه اهمیتی به مراتب بیش از بازسازی ساختمانهای آسیب دیده دارد.👇
August 22, 2026 383 16
