سخنان سیدمحمد خاتمی؛ از پایان جنگ تا فرصت بازسازی اعتماد
سیدمحمد خاتمی با اشاره به شرایط پس از جنگ، آن را در عین تلخی و خسارت، دارای یک فرصت مهم برای کشور دانست؛ فرصتی که به باور او باید از آن برای کاهش تنش، رسیدن به تفاهم و حل مسائل داخلی و خارجی استفاده کرد.
او ابتدا از نیروهای مسلح و کسانی که در جریان جنگ از کشور دفاع کردند یاد کرد و گفت مقاومت و ایستادگی آنان مانع تحقق اهداف دشمن شد. در کنار این موضوع، خاتمی بر نقش مردم تأکید کرد و حضور و همراهی جامعه را یکی از عوامل مهم حفظ کشور دانست؛ حتی مردمی که نسبت به وضعیت سیاسی، اقتصادی و اجتماعی موجود اعتراض یا نارضایتی دارند.
از نگاه خاتمی، ایران زمانی قدرتمندتر است که میان مردم و حاکمیت فاصله کمتری وجود داشته باشد و دفاع از کشور تنها به توان نظامی محدود نمیشود.
فرصت پس از جنگ
خاتمی دوره پس از جنگ را فرصتی استثنایی برای کشور توصیف کرد و گفت باید از این فرصت برای حل مشکلات استفاده کرد، نه اینکه دوباره به چرخه تنش و درگیری بازگردیم.
او تفاهمنامه ژنو را یکی از جلوههای این فرصت دانست و از مسئولانی که در شکلگیری آن نقش داشتند، از جمله مسئولان شورای عالی امنیت ملی، نیروهای نظامی و دولت، تقدیر کرد.
از دید او، مهم این است که هیچیک از طرفین تفاهمنامه را نقض نکنند و اقدامی انجام ندهند که دوباره فضای تنش و رویارویی را تشدید کند.
خاتمی تأکید کرد که راه رسیدن به یک توافق پایدار، گفتوگو و مذاکره است و کشور باید از فرصت ایجادشده برای رسیدن به یک صلح شرافتمندانه استفاده کند.
در این نگاه، صلح به معنای تسلیم نیست؛ بلکه در مذاکره، هر طرف بخشی از خواستههای خود را مطرح میکند و در مقابل، امتیازاتی نیز دریافت میکند تا بتوان از یک بحران پرهزینه عبور کرد.
دفاع از ایران فقط نظامی نیست
یکی از محورهای مهم سخنان خاتمی، تفکیک نکردن
« امنیت ملی » از « وضعیت جامعه » بود.
او بر این باور است که قدرت دفاعی برای مقابله با تهدید خارجی ضروری است، اما کشور برای عبور از بحرانهای آینده به پشتوانه اجتماعی نیز احتیاج دارد.
به همین دلیل، رضایت و اعتماد مردم، مشارکت اجتماعی و کاهش فاصله میان جامعه و حکومت باید بخشی از برنامه آینده کشور باشد.
خاتمی هشدار داد که نمیتوان مشکلات داخلی را نادیده گرفت و همه مسائل را صرفاً به تهدید خارجی نسبت داد. مشکلات اقتصادی، فشارهای معیشتی، نگرانی مردم درباره آینده و فاصله ایجادشده میان بخشهایی از جامعه و حاکمیت، مسائلی واقعیاند که باید برای آنها راهحل پیدا کرد.
اصلاح حکمرانی و بازسازی اعتماد
از منظر خاتمی، پایان جنگ نباید به معنای بازگشت به شرایط پیش از جنگ باشد.
کشور نیازمند اصلاح در رویکردها و شیوه حکمرانی است؛ اصلاحی که باید بتواند مردم را دوباره در تصمیمگیریها و سرنوشت کشور سهیم کند.
او بر اهمیت مشارکت مردم، استفاده از ظرفیت نخبگان، اصلاح رویهها و ایجاد امید نسبت به آینده تأکید دارد.
در این چارچوب، حل مشکلات اقتصادی نیز صرفاً با تصمیمهای اقتصادی ممکن نیست و به اصلاحات سیاسی، اجتماعی و مدیریتی نیاز دارد.
اینترنت و فضای مجازی
خاتمی در بخش دیگری از سخنان خود به محدودیتهای اینترنتی پرداخت.
او معتقد است اگر در شرایط جنگی محدودیتهایی برای مدیریت وضعیت امنیتی قابل درک بوده، این محدودیتها نباید به یک وضعیت دائمی تبدیل شوند.
به گفته او، زندگی مردم، فعالیت اقتصادی، کسبوکارها، دانشگاهها، پژوهشگران و بسیاری از فعالیتهای روزمره به اینترنت وابسته شده و ادامه محدودیتها میتواند هزینههای زیادی ایجاد کند.
او از رئیسجمهور خواست برای رفع محدودیتهای اینترنتی اقدام کند و شرایطی فراهم شود که مردم بتوانند به شکل عادی از فضای مجازی استفاده کنند.
مردم؛ مهمترین سرمایه کشور
در مجموع، بخش قابل توجهی از سخنان خاتمی حول یک مفهوم میچرخد: سرمایه اجتماعی.
از نگاه او، ایران تنها با سلاح و قدرت نظامی حفظ نمیشود؛ بلکه مردم مهمترین پشتوانه کشورند.
حتی آن دسته از شهروندانی که نسبت به عملکرد حکومت انتقاد دارند، در لحظهای که کشور با تهدید خارجی مواجه شد، ایران را از خود جدا نکردند.
بنابراین، این همراهی نباید صرفاً در زمان جنگ مورد توجه قرار گیرد؛ بلکه باید به فرصتی برای اصلاح رابطه دولت و جامعه تبدیل شود.
جمعبندی سخنان خاتمی
پیام اصلی سخنان خاتمی را میتوان در چهار محور خلاصه کرد:
۱ - تقویت توان دفاعی
کشور برای حفظ امنیت و بازدارندگی به قدرت دفاعی نیاز دارد.
۲ - دیپلماسی و کاهش تنش
نباید فرصت مذاکره و رسیدن به توافق از دست برود و تفاهمنامه ژنو باید حفظ شود.
۳ - اصلاح حکمرانی
مشکلات اقتصادی، اجتماعی و سیاسی نیازمند اصلاح جدی در شیوه حکمرانی است.
۴ - باز سازی اعتماد عمومی است.
https://t.me/eslahatchannel
2August 17, 2026 2.1K 20
