رقابت میلیاردی عربستان و امارات برای AI کشورهای خاورمیانه مخصوصا… — Entrepreneurship مجله تخصصی مشاوره کارآفرینی٬ کسب وکار و مدیریت. فراهانیAFarahani@ — TG.ME

🔖 رقابت میلیاردی عربستان و امارات برای AI کشورهای خاورمیانه مخصوصا عربستان و امارات خیلی زود متوجه شدن که هوش مصنوعی فقط یک موج تکنولوژی نیست و می‌تونه بخشی از نظم اقتصادی آینده را تغییر بده. مزیت این کشورها هم مشخصه؛ سرمایه فراوان، انرژی ارزان، زمین، تصمیم‌گیری سریع دولتی و دسترسی به بزرگ‌ترین شرکت‌های تکنولوژی دنیا. اعداد واقعا بزرگن. مایکروسافت اعلام کرده تا پایان سال ۲۰۲۹ در مجموع ۱۵.۲ میلیارد دلار در امارات هزینه می‌کنه که شامل سرمایه‌گذاری در G42، ساخت دیتاسنتر و توسعه زیرساخت Cloud و AI هست. آمازون هم برای راه‌اندازی منطقه AWS در عربستان ۵.۳ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری در نظر گرفته. پروژه Stargate UAE هم قراره یک کلاستر یک گیگاواتی در ابوظبی بسازه که فاز نخست ۲۰۰ مگاواتی آن در سال ۲۰۲۶ وارد مدار میشه. در عربستان هم شرکت دولتی Humain با Nvidia برنامه ساخت دیتاسنترهایی تا ظرفیت ۵۰۰ مگاوات را داره و فقط فاز اول آن شامل ۱۸ هزار تراشه پیشرفته GB300 هست. این اعداد نشون میدن کشورهای خلیج فارس نمی‌خوان فقط مصرف‌کننده AI باقی بمونن. اونها می‌خوان برق، Compute، Cloud و سرمایه مورد نیاز این صنعت را در اختیار داشته باشن و به یکی از مراکز اصلی زیرساخت هوش مصنوعی دنیا تبدیل بشن. اما زیرساخت به تنهایی اکوسیستم تکنولوژی نمی‌سازه. در تمام سال ۲۰۲۵ استارتاپ‌های AI در خاورمیانه و شمال آفریقا مجموعا حدود ۸۵۸ میلیون دلار سرمایه جذب کردن. این رقم رکورد جدیدی بود و ۲۲ درصد کل سرمایه‌گذاری خطرپذیر منطقه را تشکیل می‌داد. عدد قابل توجهیه اما همچنان فاصله زیادی با ده‌ها میلیارد دلاری داره که صرف دیتاسنتر، تراشه و قرارداد با شرکت‌های خارجی میشه. به نظرم خطر اصلی اینه که منطقه به یکی از بزرگ‌ترین خریداران و میزبانان زیرساخت AI تبدیل بشه اما بخش عمده ارزش واقعی همچنان توسط Nvidia، Microsoft، Amazon، OpenAI و شرکت‌های آمریکایی ساخته و تصاحب بشه. خرید GPU و ساخت دیتاسنتر احتمالا ساده‌ترین بخش ماجراست. ساختن یک شرکت تکنولوژی جهانی به فاندرهای مستقل، نیروی فنی عمیق، دانشگاه و پژوهش، بازار رقابتی، سرمایه خطرپذیر واقعی، امکان شکست و مسیر خروج احتیاج داره. این بخش‌ها را نمیشه فقط با یک قرارداد دولتی یا بودجه چند میلیارد دلاری ایجاد کرد. از طرف دیگه این سرمایه‌گذاری‌ها را هم نباید دست‌کم گرفت. دسترسی محلی به Compute، قراردادهای بزرگ دولتی و حضور شرکت‌های جهانی می‌تونه هزینه ساخت استارتاپ را پایین بیاره و نیروی متخصص را به منطقه جذب کنه. امارات تا امروز در جذب استعداد و شرکت‌های بین‌المللی جلوتر بوده و عربستان هم با بازار بزرگ‌تر و هزینه‌های دولتی سنگین‌تر می‌تونه مشتری اولیه بسیاری از شرکت‌ها باشه. مسئله اصلی اینه که این زیرساخت در اختیار چه کسانی قرار می‌گیره. اگر بیشتر منابع، قراردادها و داده‌ها بین شرکت‌های دولتی و چند بازیگر خارجی تقسیم بشه استارتاپ‌های محلی نهایتا به فروشنده، مشاور یا Integrator محصولات دیگران تبدیل میشن. از نظر من آزمون واقعی این استراتژی را باید چند سال دیگه دید. باید ببینیم چند شرکت مستقل AI از منطقه ساخته شدن که محصول اختصاصی، فناوری قابل دفاع، درآمد بین‌المللی و مشتری خارج از قراردادهای دولتی دارن. معیار موفقیت نهایی باید تعداد شرکت‌های جهانی ساخته‌شده، خروج‌های موفق، پژوهش قابل استناد و ارزشی باشه که داخل منطقه باقی می‌مونه. در غیر این صورت ممکنه خاورمیانه صاحب یکی از بزرگ‌ترین زیرساخت‌های AI دنیا بشه اما شرکت‌های اصلی این موج همچنان جای دیگه ساخته بشن. و ما در ایران نه فقط از ساخت زیرساخت و شرکت‌های بزرگ AI عقبیم، بلکه به نظر میرسه داریم از خود این موج هم جا می‌مونیم. کشورهای اطراف در حال رقابت برای جذب سرمایه، تراشه، نیروی متخصص و ساخت آینده هستن و ما ...! @entall به امید ایران سربلند