✍🏻امتداد-داوود حشمتی: افزایش قیمت بنزین و گازوئیل یکسال اخیر در جهان را نمیتوان فقط با جنگ ایران توضیح داد. جنگ و اختلال در تردد نفتکشها از تنگه هرمز یکی از مهمترین شوکهای بازار بود، اما همزمان اتفاق دیگری افتاد که بر این روند تاثیر بزرگی گذاشت. این اتفاق حملات اوکراین به پالایشگاههای روسیه و کاهش صادرات فرآورده این کشور بود. حملاتی که اتفاقا با کمک غرب صورت گرفت و رگه هایی از انتقام گیری اروپا علیه ترامپ را نشان میدهد.
🔹نتیجه این دو اتفاق، اگرچه در قیمت نفت خودش را نشان نداد، اما بحرانی در بازار فرآوردههای نفتی ایجاد کرد که نشانههای آن را میتوان در شاخص کرک اسپردCrack Spread دید. شاخصی که فاصله قیمت فرآوردههایی مانند بنزین و گازوئیل با نفت خام را نشان میدهد و بهطور تقریبی حاشیه سود پالایشگاهها را اندازهگیری میکند.
🔹زمانی که بحران از نفت به فرآورده منتقل شد
در فروردین 1405، همزمان با آغاز شوک جنگ ایران، حاشیه سود پالایشگاهها جهش کرد. آژانس بین المللی انرژی اعلام کرد حاشیه پالایشی و بهویژه Crack فرآوردههای میانتقطیر مانند گازوئیل به سطوح بالای تاریخی خود رسیده است. در اردیبهشت نیز این روند ادامه یافت و کاهش ظرفیت پالایش در خاورمیانه و محدودیت عرضه فرآوردهها، بازار را تحت فشار نگه داشت.
اما در خرداد یک نشانه مهم ظاهر شد. با کاهش ریسک جنگ و افت قیمت نفت خام، Crack Spread همچنان بالا ماند. این یعنی مسئله دیگر فقط قیمت نفت یا جنگ ایران نبود. بلکه بازار با کمبود فرآورده مواجه شد.
🔸وقتی که روسیه به بخش مهم داستان تبدیل شد
🔹در تیرماه، حملات پهپادی اوکراین به پالایشگاههای روسیه اثر خود را بیشتر نشان داد. روسیه که یکی از بزرگترین صادرکنندگان فرآورده نفتی جهان است، مجبور شد صادرات دیزل (گازوئیل) را محدود کند. در ۲۵ تیر ۱۴۰۵ (۱۶ ژوئیه)، شاخص 3-2-1 کرک اسپرد آمریکا به ۶۹.۶۶ دلار برای هر بشکه رسید. رقمی که رکورد تاریخی برای این شاخص به حساب می آمد. همچنین در همان زمان Crack گازوئیل نیز به بیش از ۹۱ دلار رسید.
این اتفاق در شرایطی رخ داد که قیمت نفت خام دیگر مانند ماههای نخست سال تحت فشار نبود. بنابراین آنچه قیمت فرآورده را بالا میبرد، بیش از پیش کمبود عرضه بنزین و گازوئیل بود.
🔸مرداد؛ Crack گازوئیل از ۱۰۰ دلار گذشت
🔹در مرداد، فشار بر بازار دیزل جهانی شدیدتر شد. در ۲۶ مرداد ۱۴۰۵ (۱۷ اوت)، Crack گازوئیل آمریکا برای نخستین بار در تاریخ از ۱۰۰ دلار عبور کرد و به ۱۰۲.۲۰ دلار در هر بشکه رسید. رویترز در گزارشی به بررسی این موضوع پرداخت و علت این جهش را ترکیبی از جنگ ایران، جنگ اوکراین، اختلال عرضه و تقاضای فصلی عنوان کرد.
🔹در همین دوره، وضعیت روسیه نیز به نقطهای کمسابقه رسید. در ۶ شهریور (۲۸ اوت)، تولید بنزین روسیه به حدود ۷۰ درصد نیاز داخلی سقوط کرد و این کشور برای جبران کمبود به واردات روی آورد. کشوری که یکی از صادرکنندگان بزرگ فرآوردههای نفتی جهان است، حالا برای تأمین بازار داخلی خود به واردات نیاز داشت.
🔸بحران فقط مربوط به ایران نیست
🔹روند پنج ماه گذشته یک تصویر روشن ارائه میدهد:
در فروردین و اردیبهشت جنگ ایران و اختلال عرضه خاورمیانه، شوک اولیه را ایجاد کرد.
در خردادماه با کاهش قیمت نفت، Crack Spread بالا ماند و مشخص شد مشکل به بازار فرآورده منتقل شد.
تیر ماه شاهد کاهش ظرفیت پالایش روسیه بودیم
در مرداد ماه کمبود دیزل شدت گرفت و شاخص کرک اسپرد آن از ۱۰۰ دلار عبور کرد.
🔹در کنار این عوامل، کاهش فعالیت پالایشگاههای چین و افت ذخایر فرآورده در برخی بازارهای بزرگ نیز فشار را بیشتر کرد. در نتیجه آژانس بین الملی انرژی در گزارش مرداد خود اعلام کرد حجم پالایش جهانی در ژوئیه حدود ۵ میلیون بشکه در روز کمتر از یک سال قبل بوده است.
🔹بنابراین افزایش قیمت بنزین و گازوئیل در سال ۱۴۰۵ را نمیتوان فقط به جنگ ایران و اختلال در تنگه هرمز نسبت داد. حملات اوکراین به زیرساختهای پالایشی روسیه، در کنار حمایت اطلاعاتی و تسلیحاتی اروپا از کییف، عامل مهم دیگری در کاهش عرضه فرآوردههای نفتی بود. اروپا بر سر مساله اوکراین از ترامپ ناراضی است و دور از ذهن نیست که با همکاری تسلیحاتی و اطلاعاتی هم به روسیه ضربه وارد کند و هم با افزایش بهای انرژی در آمریکا از ترامپ انتقام گرفته باشد.
#امتداد
@emtedadnet
