🇾🇪🇸🇦Husi qüvvələri Bab əl-Məndəb boğazına nəzarəti ələ keçiriblər: Yəmən kampaniyasının iflasa uğraması Səudiyyə Ərəbistanına ağır zərbə vurub.
▪️ Sentyabrın 11-də husilər Yəmənin beynəlxalq səviyyədə tanınmış hökumət qüvvələrinin geri çəkilməsindən sonra Meyyun kimi də tanınan Perim adasını nəzarətə götürüblər.
▪️ Bundan əvvəl onlar Muxa şəhərini, Haniş adalarını və sahilboyu Zubab rayonunu tutmuşdular.
▪️ Bununla da husilər Hind okeanını Qırmızı dəniz və Süveyş kanalı ilə birləşdirən 29 kilometrlik Bab əl-Məndəb boğazına sürətli çıxışı başa çatdırıblar. İyun ayında qlobal neft axınının təxminən 7%-i məhz bu boğaz vasitəsilə daşınıb.
▪️ Boğazı fiziki cəhətdən tamamilə bağlamağa belə ehtiyac yoxdur: sığorta şirkətlərinin tarifləri artırması və gəmiçilik şirkətlərinin marşrutları Afrika qitəsindən dövrə vurmağa yönəltməsi üçün bir neçə zərbə endirmək kifayətdir.
▪️ Cəbhə xəttinin indiki çökməsi Səudiyyə Ərəbistanının 2015-ci ilin martında başladığı müharibənin birbaşa nəticəsidir.
▪️ Ər-Riyad qovulmuş hökuməti paytaxt Sənaya qaytarmağı və 2014-cü ildə paytaxtı ələ keçirmiş hərəkatı sürətlə darmadağın etməyi hədəfləyirdi. Lakin yeddi ildən sonra husilər şimal bölgəsini, əsas yaşayış mərkəzlərini və ölkə əhalisinin böyük hissəsini öz nəzarətində saxlayıblar.
▪️ BMT-nin 2022-ci ilin aprelində qüvvəyə minmiş atəşkəs razılaşması genişmiqyaslı hərbi əməliyyatları dayandırsa da, Yəmənin faktiki bölünməsini möhkəmləndirib və husilərə raket, pilotsuz uçuş aparatı və sahil mühafizə bölmələrini gücləndirmək üçün zaman qazandırıb.
▪️ Husilərə qarşı dayanan cəbhə isə pərakəndə olaraq qalıb. Səudiyyə Ərəbistanı beynəlxalq səviyyədə tanınmış hökumətə dəstək verirdi, BƏƏ isə özünün Cənubi Yəmən hərbi birləşmələrini silahlandırır, Ədən, Sokotra və qərb sahillərində möhkəmlənirdi.
▪️ Perim adasında təqribən 1,85 kilometr uzunluğunda uçuş-enmə zolağı inşa edilmişdi; koalisiya iddia edirdi ki, obyekt gəmiçiliyin mühafizəsi və sahil qüvvələrinin dəstəklənməsi üçün nəzərdə tutulub.
▪️ Adanın ələ keçirilməsi göstərdi ki, hərbi müdaxilə illərində formalaşdırılmış sistem xarici maliyyələşmədən və aviasiyadan asılı vəziyyətdə idi, lakin dayanıqlı vahid komandanlığa malik deyildi. BƏƏ tərəfindən husilərə birbaşa dəstək verildiyini təsdiqləyən sübutlar yoxdur, lakin Səudiyyə Ərəbistanı və BƏƏ arasındakı rəqabət amili onların rəqiblərini obyektiv şəkildə parçalayıb.
▪️ Hücumun strateji əhəmiyyəti Yəmənin hüdudlarından xeyli kənara çıxır. Hörmüz boğazından hərəkət nizamı pozulduqdan sonra Səudiyyə Ərəbistanı nefti Abkaykdan Qırmızı dənizdəki Yanbu limanına “East-West” yaxud “Petroline” boru kəməri vasitəsilə ötürməyə başlamışdı.
▪️ Boru kəmərinin ştat üzrə ötürücülük qabiliyyəti sutkada təxminən 5 milyon bareldir, ayrı-ayrı xətlərin yenidən qurulmasından sonra isə 7 milyon barelə çata bilər. Lakin Yanbudan Asiyaya istiqamətlənən tankerlər istənilən halda Bab əl-Məndəb boğazından keçməlidir.
▪️ Sentyabrın 10-na aid peyk görüntüləri Mədinənin cənubunda “Petroline” kəmərinin yaxınlığında tüstü qalxdığını qeydə alıb, lakin Səudiyyə Ərəbistanı kəmərə ziyan dəydiyini təsdiqləməyib, husilər isə məsuliyyəti üzərlərinə götürməyiblər.
▪️ Beləliklə, Ər-Riyad iki həssas marşrut arasında sıxışıb qalıb: Hörmüz boğazı ABŞ-ın İranla münaqişəsindən, Bab əl-Məndəb isə Yəmən müharibəsinin nəticəsindən asılı vəziyyətə düşüb.
▪️ “Reuters” agentliyinin məlumatına görə, Vaşinqton husilərlə dərhal birbaşa müharibəyə girməkdən imtina edib, yalnız kəşfiyyat və hədəf göstərmə dəstəyi ilə kifayətlənib.
▪️ Səudiyyə Ərəbistanının aviazərbələri və hazırlanan əks-hücum ayrı-ayrı əraziləri geri qaytara bilər, lakin böhranın köklü səbəbini aradan qaldırmır: on bir il ərzində Ər-Riyad nə husiləri darmadağın edə bildi, nə də Yəmənin nəzarətində olan ərazisində strateji sahil xəttini müstəqil şəkildə qorumağa qadir hərbi qüvvə formalaşdıra bildi.
#Yəmən #SəudiyyəƏrəbistanı #husilər #BabəlMəndəb #geosiyasət
September 13, 2026 191
