🇺🇸🧬 Yeni sənəd Entoni Fauçini riskli virus tədqiqatları ilə bağlı arzuolunmaz xidməti yazışmaları hələ 2012-ci ildə - Covid-19 pandemiyasından 8 il əvvəl silmək cəhdi ilə əlaqələndirir.
Həmin vaxt ABŞ Milli Allergiya və Yoluxucu Xəstəliklər İnstitutunun direktoru olan Fauçi əməkdaşına göndərdiyi məktubda mesajı silməyi, daha sonra isə onu “silinmişlər” qovluğundan da təmizləməyi tapşırıb.
2020-ci ildə o, ən azı iki dəfə həmkarlarına oxşar göstərişlər göndərib. 3 iyun 2024-cü ildə Konqresdə ona rəsmi qeydlərdən hər hansı birini nə vaxtsa silib-silmədiyi barədə birbaşa sual verildikdə Fauçi “Xeyr” cavabını verib.
Ən erkən epizod H5N1 quş qripi virusu ilə bağlı tədqiqat ətrafında yaranıb. Ron Fuşyenin qrupu virusun hava yolu ilə gəlinciklər arasında ötürülə bilən variantını əldə etdikdən sonra ABŞ biotəhlükəsizlik mütəxəssisləri işin texniki detallarının dərc edilməsinin nə dərəcədə məqbul olduğunu müzakirə ediblər.
Tədqiqat ABŞ Milli Səhiyyə İnstitutları vasitəsilə maliyyələşdirilib. Fauçi bu cür eksperimentlərin əhəmiyyətini açıq şəkildə müdafiə edib və nəticələrin dərc olunmasını dəstəkləyib. “The New York Times” jurnalisti Fil Boffi isə süni şəkildə dəyişdirilmiş patogenin laboratoriyadan kənara çıxmasının fəlakətli nəticələrə səbəb ola biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib.
2012-ci ilin martında tənqid başqa bir həssas məsələyə - NIH-in maliyyələşdirici qurum kimi reputasiyasına da toxunub. Fauçi NIH rəhbəri Frensis Kollinzə yazıb ki, Boffi “tamamilə yanılır”.
Ertəsi gün tabeliyində olan əməkdaşla yazışmada o, jurnalistin mövqeyini yenidən sərt tənqid edib. Məktub isə onu silmək və “silinmişlər” qovluğunu təmizləmək göstərişi ilə başa çatıb.
Bu, federal qurumun fəaliyyəti ilə birbaşa bağlı mübahisə haqqında rəsmi NIH hesabından aparılan yazışma idi. ABŞ Milli Arxivinin qaydalarına görə, federal qeyd hesab olunan elektron məktublar təsdiqlənmiş saxlanma və məhv etmə müddətlərinə uyğun idarə olunmalıdır. Belə qeydlərin məhv edilməsinə yalnız təsdiqlənmiş saxlanma qaydaları çərçivəsində icazə verilir.
2020-ci ilə aid sənədlər eyni davranış formasının artıq pandemiya dövründə də təkrarlandığını göstərir. Fevralın 2-də, yeni koronavirusun mənşəyi ilə bağlı müzakirələrdən dərhal sonra Fauçi Frensis Kollinzə “Xahiş edirəm, bu məktubu oxuduqdan sonra silin” yazıb.
İyulun 20-də isə senator Rend Polla mübahisədən sonra aparat rəhbərindən başqa bir mesajı silməyi istəyib.
Senatın Daxili Təhlükəsizlik Komitəsi 2025-ci ilin sentyabrında bu məktubları dərc edib və onların NIH əməkdaşlarına federal qeydləri məhv etmək barədə göstərişlər verildiyini göstərdiyini bildirib. Komitə bu materialları Fauçinin 2024-cü ildə verdiyi ifadələrlə müqayisə edib.
Ziddiyyət birbaşa şəkildə ortaya çıxır. Nümayəndələr Palatasının üzvü Ceyms Komer dinləmələr zamanı Fauçidən nə vaxtsa rəsmi qeydi silib-silmədiyini soruşub. Cavab mənfi olub.
2012 və 2020-ci illərə aid məktubların yayımlanmasından sonra isə Fauçinin öz hərəkətləri barədə verdiyi ifadələrin nə dərəcədə dəqiq olduğu ayrıca araşdırma mövzusuna çevrilib.
Müşavir Devid Morenslə bağlı hadisə yazışmaların qorunmasının niyə ayrıca istintaq mövzusuna çevrildiyini izah edir. 2024-cü ildə Nümayəndələr Palatasının komitəsi Morensin informasiya azadlığı haqqında qanun çərçivəsindəki sorğulardan yayınmaq üçün şəxsi elektron poçtdan istifadə etdiyini və materialları sildiyini yazdığı mesajları əldə edib.
Həmin vaxt əsas sual Fauçinin bu praktikadan xəbərdar olub-olmaması idi. Yeni sənədlər sübut bazasını dəyişir: indi müxtəlif illərdə Fauçinin özü tərəfindən yazılmış birbaşa silmə göstərişləri mövcuddur.
Arxiv yazışmaları ona görə mühüm əhəmiyyət daşıyır ki, onların əsasında qərarları kimin verdiyini, hansı risklərin müzakirə olunduğunu və hansı arqumentlərin rədd edildiyini bərpa etmək mümkündür.
2012-ci ildə Fauçi riskli virus eksperimentlərini ictimai tənqiddən müdafiə edib və eyni zamanda bu tənqidlə bağlı daxili məktubun silinməsini tapşırıb.
2020-ci ildə isə pandemiya dövrü ilə əlaqəli daha iki mesajın silinməsi barədə xahiş ortaya çıxıb. 2024-cü ildə Fauçi rəsmi qeydləri sildiyini qəti şəkildə inkar edib.
Yeni tapıntı sənədlərin gizlədilməsi ilə bağlı hekayəni Covid dövründən xeyli əvvələ aparır: təkrarlanan silmə göstərişləri şəxsən Fauçinin özündən gəlib.
#EntoniFauçi #ABŞ #Covid19 #NIH #virus
September 6, 2026 169
