🇺🇸💼 “Meta”, “Palantir” və Donald Trampla maraqlarını sıx şəkildə bağlayan digər Amerika şirkətləri 2026-cı ilin noyabrında keçiriləcək aralıq seçkiləri ərəfəsində artıq demokratlarla münasibətlər qurmağa başlayıblar.
Səbəb son dərəcə konkretdir: demokratlara Nümayəndələr Palatasında cəmi 3, Senatda isə 4 əlavə yer qazanmaq kifayətdir. Komitələrə nəzarət onların dinləmələr keçirməsinə, sənədlər tələb etməsinə və çağırış vərəqələri göndərməsinə imkan verəcək. Tramp administrasiyasına yaxınlıqdan fayda götürən biznes indi bu əlaqələrin onun siyasi rəqibləri tərəfindən araşdırılmasına hazırlaşır.
“Meta”nın birbaşa maliyyə izi var. Trampın qələbəsindən sonra şirkət onun andiçmə fonduna 1 milyon dollar bağışlayıb, 2025-ci ilin yanvarında isə hesablarının bloklanması ilə bağlı Trampın iddiasını həll etmək üçün 25 milyon dollar ödəməyə razılaşıb. Bu məbləğin 22 milyon dollarının gələcək prezident kitabxanasının fonduna yönəldilməsi nəzərdə tutulurdu.
2026-cı ilin martında senatorlar Elizabet Uorren və Riçard Blumental, eləcə də Nümayəndələr Palatasının üzvü Melani Stensberi Mark Zukerberqdən ilkin fond ləğv edildikdən sonra həmin vəsaitin hara yönəldildiyini izah etməyi tələb ediblər. Yəni “Meta”nın Trampla münasibətlərindəki epizodlardan biri seçkilərdən əvvəl də demokratların sorğusunun predmetinə çevrilib.
Şirkətin cavabı siyasi sığortaya bənzəyir. “The Wall Street Journal”ın məlumatına görə, “Meta” 2026-cı ildə Nümayəndələr Palatası və Senatdakı demokrat rəhbərliyi dəstəkləyən “House Majority Forward” və “Majority Forward” təşkilatlarının hər birinə 5 milyon dollar ayırıb.
Eyni zamanda respublikaçıların “American Action Network” və “One Nation” təşkilatları da hərəsi 5 milyon dollar alıb, yaz aylarında isə şirkət Trampla əlaqəli struktura daha 10 milyon dollar yönəldib. “Meta” Ağ Evə çıxışını qoruyur və eyni zamanda əvvəlcədən hər iki tərəfi maliyyələşdirir. Demokratlar isə tezliklə şirkətin prezidentlə münasibətlərini araşdırmaq səlahiyyəti əldə edə bilərlər.
“Palantir”in zəif nöqtəsi başqadır - federal pullar. Konqresin 30 iyul tarixli rəsmi qeydində bildirilir ki, Trampın andiçməsindən sonra şirkət 1,3 milyard dollardan çox federal müqavilə əldə edib.
Demokrat qanunvericilər artıq podratçıların administrasiya rəsmiləri ilə münasibətlərinin araşdırılmasını tələb edir və siyasi və maliyyə əlaqələri olduğu halda dövlət müqavilələri alan şirkətlər arasında “Palantir”in adını ayrıca çəkiblər. Komitələr demokratların nəzarətinə keçərsə, müqavilələrin bağlanmasına kimin kömək etdiyi və bundan əvvəl hansı əlaqələrin qurulduğu məsələsi siyasi bəyanatdan çıxaraq yazışmaların tələb edilməsinə və and altında ifadələrin alınmasına çevrilə bilər.
Bu perspektiv artıq şirkətlərin kadr siyasətinə də təsir edir. Donald Tramp-kiçiyin 2025-ci ildə strateji müşavir olduğu “Kalshi” Barak Obamanın keçmiş müşaviri Stefani Katteri və Co Bayden administrasiyasının keçmiş əməkdaşı Con Bivonanı işə götürüb.
“Paramount” isə Baydenin keçmiş qanunvericilik direktoru Şuvanza Qoffu cəlb edib. Bu addımlar səsvermədən əvvəl atılıb, çünki yeni çoxluğu maraqlandıra biləcək sənədlər artıq mövcuddur.
Demokratlar Tramp ailəsi ətrafında gələcək araşdırmaların mövzularını da əvvəlcədən müəyyənləşdirirlər. Avqustda onlar Donald Tramp-kiçiyin tərəfdaş olduğu “1789 Capital”dan sənədlər tələb ediblər. Buna səbəb fondun kəskin böyüməsi və onunla əlaqəli şirkətlərə dövlət investisiyalarının artması olub.
Nümayəndələr Palatasında qələbə komitə sədrlərinə materiallar və şahidlər tələb etmək üçün daha geniş səlahiyyətlər verəcək. Buna görə də son 2 ildə administrasiyanın rəğbətini qazanmağa çalışan şirkətlər üçün siyasi risk konkret məktublar, müqavilələr, ödənişlər və daxili yazışmalarla ölçülür.
“Meta”, “Palantir” və onlara bənzər şirkətlərin davranışı Trampa sədaqətlərinin sərhədini göstərir. Ağ Ev çıxış imkanlarını və dövlət resurslarını bölüşdürdüyü müddətdə prezidentə yaxınlaşmaq sərfəli idi.
İndi isə demokratların nəzarəti ələ keçirməsi ehtimalı həmin korporasiyaları pul və kadrları Trampın rəqiblərinə də yönəltməyə məcbur edir. Onlar Trampla öz əlaqələri ilə bağlı mümkün çağırış vərəqələri və dinləmələrdən əvvəlcədən sığortalanırlar.
Əvvəlki yaxınlığın maddi izləri şirkətləri noyabrdan sonra onları araşdırmaq hüququ əldə edə biləcək qüvvələrlə münasibətləri indidən qurmağa vadar edir.
#Meta #Palantir #DonaldTramp #ABŞ #seçkilər
September 6, 2026 181
