دی‌ماه ۱۴۰۴، وقتی ارز ۲۸۵۰۰ تومانی کالاهای اساسی حذف شد و نرخ تأمین ارز به حوالی ۱۳۰ هزار تومان رسید، نتیجه‌اش را همه با پوست و استخوان لمس کردند. روغن، مرغ، تخم‌مرغ، گوشت، ماکارونی، لبنیات و صدها قلم کالای دیگر با جهش شدید قیمت مواجه شدند. بعضی کالاها چند ده درصد و بعضی چند برابر گران شدند. حالا صحبت از به‌روزرسانی دوباره نرخ ارز کالاهای اساسی است! یعنی هنوز مردم از زیر بار شوک‌های قبلی بیرون نیامده‌اند باید خودشان را برای موج تازه‌ای از گرانی آماده کنند.
وقتی نرخ ارز واردات کالاهای اساسی بالا می‌رود، اثرش فقط روی همان کالای وارداتی نمی‌ماند. نهاده‌های دامی گران می‌شوند، هزینه تولید مرغ، تخم‌مرغ، گوشت و لبنیات افزایش پیدا می‌کند، صنایع غذایی با هزینه بیشتری تولید می‌کنند و در نهایت موج گرانی به بخش بزرگی از سبد مصرفی خانوار منتقل می‌شود. وقتی مردم انتظار دارند قیمت‌ها دوباره بالا برود، رفتار بازار هم تغییر می‌کند. تولیدکننده قیمت فروش آینده را در محاسباتش لحاظ می‌کند، فروشنده برای جایگزینی موجودی خود قیمت بالاتری می‌خواهد و مصرف‌کننده تلاش می‌کند زودتر خرید کند. یعنی حتی پیش از آنکه تمام افزایش هزینه‌ها اتفاق بیفتد، انتظارات تورمی می‌تواند بازار را ملتهب کند.
در اقتصادی که دستمزدها سالی یک‌بار افزایش پیدا می‌کنند اما قیمت مواد غذایی ممکن است در طول سال چندین بار جهش کند، هر شوک ارزی به معنای کاهش بیشتر قدرت خرید مردم است. خانواده‌ای که گوشت می‌خرید، مصرفش را کاهش می‌دهد. خانواده‌ای که گوشت را حذف کرده، سراغ مرغ و تخم‌مرغ می‌رود. وقتی همان مرغ و تخم‌مرغ هم گران می‌شود، دیگر چیزی برای جایگزین کردن باقی نمی‌ماند.
این فقیرتر شدن تدریجی جامعه و کاهش کیفیت تغذیه میلیون‌ها نفر است. کاهش مصرف پروتئین، حذف مواد غذایی باکیفیت، افزایش فشار بر طبقه متوسط، کاهش بیشتر قدرت خرید و گسترش فقر غذایی از پیامدهای چنین سیاستی خواهد بود.
@ehsanviews
39
13
3
2
1
1۴ آبان ۱۴۰۵ ۳ هزار ۱۹
