چه کسی ارزهای صنعت خودرو را بلعید؟ ارزبری مونتاژکاران ۴ برابر ایران‌خودرو و سایپاست 
بررسی آمار‌های ۵ خودروساز و مونتاژکار نشان می‌دهد تنها ایران‌خودرو و سایپا موفق شده‌اند حدود ۸۰ درصد تولید خود را بومی کنند؛ سهمی که در سال ۱۴۰۴ برای این دو خودروساز به ترتیب ۷۸ و ۸۱ درصد بوده است. در مقابل، سهم بومی‌سازی در کرمان‌موتور ۴۳.۵ درصد و در بهمن و مدیران‌خودرو ۲۲ درصد بوده است. فاصله میان این ارقام زمانی معنادارتر می‌شود که ارزبری هر خودرو را بررسی کنیم؛ به‌طوری‌که میانگین ارزبری تولید در مدیران‌خودرو به بیش از ۱۵ هزار دلار و در بهمن و کرمان‌موتور به حدود ۱۲ هزار و ۱۰ هزار دلار می‌رسد، درحالی‌که این رقم برای ایران‌خودرو حدود ۳۶۰۰ دلار و برای سایپا حدود ۲۴۵۰ دلار است. بررسی فرهیختگان از میانگین ارزبری پنج خودروساز در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ نشان می‌دهد مدیران‌خودرو همچنان بالاترین میزان ارزبری را در میان این شرکت‌ها دارد؛ به‌طوری که این رقم از ۱۴ هزار و ۶۰۶ دلار در سال ۱۴۰۳ به ۱۵ هزار و ۱۴۴ دلار در سال ۱۴۰۴ افزایش یافته است. پس از آن، بهمن با وجود کاهش ارزبری از ۱۲ هزار و ۲۳۸ دلار به ۱۱ هزار و ۹۷۵ دلار و کرمان‌موتور با افزایش از ۱۰ هزار و ۲۹ دلار به ۱۰ هزار و ۱۷۶ دلار قرار دارند. در مقابل، ارزبری ایران‌خودرو و سایپا در سطح پایین‌تری قرار داشته و به‌ترتیب از ۳ هزار و ۵۴۴ دلار به ۳ هزار و ۶۰۷ دلار و از ۲ هزار و ۴۳۶ دلار به ۲ هزار و ۴۵۳ دلار رسیده است. در مجموع، به‌جز بهمن، میانگین ارزبری سایر خودروسازان در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال قبل افزایش داشته است. یعنی ارزبری مدیران خودرو در سال ۱۴۰۴ حدود ۴.۲ برابر ایران‌خودرو و بهمن حدود ۳.۳ برابر آن بوده است. کرمان‌موتور نیز حدود ۲.۸ برابر ارزبری ایران‌خودرو داشته است. مسئله صنعت خودرو فقط میزان قطعاتی که در داخل ساخته می‌شود نیست؛ بلکه میزان ارزی که برای ادامه تولید از کشور خارج می‌شود نیز تصویری روشن‌تر از عمق واقعی داخلی‌سازی ارائه می‌دهد. این مونتاژکاری با میزان ارزی که دریافت کرده، آورده قابل‌توجهی از نظر اشتغال یا سرمایه‌گذاری برای کشور نداشته و توسعه جدی در زنجیره تولید نیز شکل نگرفته به طوریکه فقط ۱۵ درصد موتورسیکلت و ۳ تا بیش از ۴۰ درصد خودروهای داخلی بومی‌سازی شده‌اند. گفته می شود ۸۰ تا ۹۰ درصد قطعات موتورسیکلت‌ها وارداتی هستند.
متن کامل گزارش پانیذ رحیمی، خبرنگار فرهیختگان را در سایت بخوانید@Eghtesade_Moaser
