دیشب خبر امضای MOU (Memorandum of Understanding) بین ایران و آمریکا منتشر شد. اما MOU دقیقاً چیست ؟
در حقوق بینالملل اسناد از نظر الزامآوری تفاوت اساسی دارند:
تفاهمنامه — MOU یک سند سیاسی است، نه حقوقی. اراده مشترک برای همکاری اعلام میشود اما هیچ تعهد قانونی قابل پیگیری ایجاد نمیشود. نیازی به تصویب پارلمان ندارد و ضمانت اجرایش فقط اعتبار سیاسی طرفین است.
توافقنامه / معاهده — Agreement / Treaty سند الزامآور حقوقی (Legally Binding Document) است. ذیل کنوانسیون وین تعریف میشود، باید به ثبت سازمان ملل برسد، نقضش پیامد حقوقی دارد و معمولاً تصویب قوه مقننه لازم است.
یک نمونه آشنا: برجام — JCPOA در ۲۰۱۵ را آمریکا عمداً «توافق سیاسی» نامید نه معاهده تا از تصویب سنا بگریزد. همین باعث شد ترامپ بتواند یکطرفه از آن خارج شود.
انتخاب فرم MOU در این دور احتمالاً عمدی است. آمریکا میخواهد از تصویب کنگره بگریزد، ایران هم از تعهداتی که نقضشان رسماً قابل پیگیری باشد MOU بیشتر یک اعلام نیت (Statement of intent) است تا قرارداد.
@ecometaco
1
1June 15, 2026 331 3
