بررسی شاخصهای بینالمللی نشان میدهد که ایران از نظر ظرفیت علمی و تولید دانش، جایگاه قابل توجهی در جهان دارد؛ اما در تبدیل این ظرفیت به فناوری، نوآوری اقتصادی و رقابت جهانی همچنان با چالش جدی روبهروست.
🔹 در شاخص جهانی نوآوری ۲۰۲۵ (WIPO)، ایران رتبه ۷۰ از ۱۳۹ کشور را دارد؛ اما رتبه ایران در خروجیهای نوآوری ۴۶ و در خروجیهای دانش و فناوری نیز ۴۶ است.
🔹 در Nature Index 2026، ایران در تولید پژوهشهای منتخب باکیفیت، رتبه ۲۶ جهان و در علوم کاربردی رتبه ۱۷ جهان را دارد.
🔹 نقطه قابل تأمل اینجاست که ایران در ورودیهای نوآوری رتبه ۱۰۹ دارد، اما در خروجیها به رتبه ۴۶ میرسد؛ یعنی با منابع و زیرساختهای نسبتاً محدود، خروجی علمی و فناورانه قابل توجهی ایجاد میکند.
🔹 در مقابل، محیط کسبوکار، سرمایهگذاری خطرپذیر، ارتباط دانشگاه و صنعت و تجاریسازی فناوری همچنان از گلوگاههای اصلی نظام علم و فناوری کشور هستند.
جمعبندی
مسئله اصلی ایران را نمیتوان صرفاً «کمبود علم» دانست؛ مسئله مهمتر، شکاف میان:
دانش ← فناوری ← نوآوری ← محصول ← بازار جهانی
است.
به بیان ساده:
ایران در تولید دانش بسیار قویتر از تبدیل دانش به ثروت و مزیت رقابتی جهانی عمل میکند.
بنابراین سیاست علم و فناوری ایران بیش از آنکه صرفاً به افزایش تعداد مقالات نیاز داشته باشد، به تقویت پیوند دانشگاه و صنعت، سرمایهگذاری تحقیقوتوسعه، حمایت از شرکتهای فناور، مالکیت فکری و تجاریسازی پژوهش نیاز دارد.
منابع: WIPO – Global Innovation Index 2025؛ Nature Index – Research Leaders 2026؛ QS World University Rankings 2026.
#ایران #علم #فناوری #نوآوری #دانشگاه #پژوهش #اقتصاد_دانش_بنیان #علم_و_فناوری
https://t.me/drmsadeqi
