یادداشت امروز:سازگاری نهادی با بحران دائمی
دکتر آرشام رئیسی‌نژاد؛ دانشیار ریجنت کالج لندن و محقق دانشگاه اسکس انگلیس
🔹پرسش اصلی درباره اقتصاد ایران تنها ضعف عملکرد آن از سال ۱۳۹۷ نیست، بلکه چرایی ناتوانی در خروج از این وضعیت پس از نزدیک به یک دهه است؛ پاسخی که در مفهوم انسداد نهادی نهفته است.
🔹در این چارچوب، واکنش دولت و بازیگران به بحران، قواعد و منافع تازه‌ای خلق می‌کند که بازگشت به مسیر پیشین را دشوار می‌سازد.
🔹اقتصاد ایران پیش از ۱۳۹۷ نیز با ناترازی‌های مزمن مانند وابستگی به نفت، تورم ساختاری و نظام بانکی آسیب‌پذیر مواجه بود و توافق هسته‌ای تنها تنفسی موقت ایجاد کرد.
🔹اهمیت سال ۱۳۹۷ در آن است که خروج آمریکا از برجام، دسترسی به ارز و تجارت را به منابع جدید رانت بدل کرد و تحریم از یک محدودیت بیرونی به بخشی از ساختار اقتصاد سیاسی ایران تبدیل شد.
🔹باید میان اثر مستقیم تحریم و اثر نهادی آن تفاوت گذاشت؛ اثر نهادی عمیق‌تر است چون سیاست‌های موقت مانند کنترل ارزی و محدودیت واردات، به تدریج گروه‌های ذی‌نفعی می‌سازند که به حفظ آن‌ها علاقه مندند.
🔹هرچند اصلاحات لازم سال‌هاست شناخته شده‌اند، اما اجرای آن‌ها رانت‌های موجود را تغییر می‌دهد و فاصله میان دانستن اصلاح و توانایی اجرای آن را افزایش می‌دهد؛ در نتیجه ظرفیت دولت نیز صرف اداره اقتصادی پر از محدودیت و بحران می‌شود.
متن کامل
کانال رسمی روزنامه دنیای اقتصاد
@den_ir
