عباس عبدالخانی؛ دانشآموخته اقتصاد
🔹مسعود پزشکیان اخیرا در گفتوگویی از کتاب «فراجامعه» اثر پیتر تورچین نام برد. این کتاب به پرسشی بنیادی پاسخ میدهد: انسانها چگونه توانستند از جوامع کوچک قبیلهای به همکاری در مقیاسهای میلیونی برسند؟
🔹تورچین معتقد است رقابت و جنگ در طول تاریخ، جوامع را مجبور کرد برای بقا، ساختارهای سازمانی و هنجارهای مشترک ایجاد کنند. این تناقض تاریخی نشان میدهد انسان برای بقا در برابر رقبا، ضرورتِ همکاری با غریبهها را آموخت.
🔹این همکاری گسترده بدون نهادهای قانونی و قواعد (مانند قانون، قرارداد، مالیات و نظام قضایی) ممکن نبود. در جوامع بزرگ، «اعتماد شخصی» جای خود را به «اعتماد به نهادها» میدهد.
🔹هرگاه شهروندان احساس کنند قوانین برای همه یکسان نیست یا انگیزههای مولد سرکوب میشوند، ظرفیت همکاری جامعه دچار فرسایش شده و فعالیتهای تدافعی یا غیرمولد جایگزین میشوند.
🔹وظیفه اصلی حکمرانی، ایجاد شرایطی است که در آن همکاری برای شهروندان منطقی و عدم همکاری پرهزینه باشد. ثروت واقعی یک جامعه تنها در منابع طبیعی یا فناوری خلاصه نمیشود، بلکه در «توانایی همکاری» آن نهفته است. در دنیای پیچیده امروز، بحرانهای بزرگ تنها از طریق همکاری میانمیلیونها انسان و نهادهای قانونی حلشدنی هستند.
🔹بنابراین، قدرت واقعی یک جامعه در تعداد افرادی نیست که در کنار هم زندگی میکنند، بلکه در تعداد کسانی است که میتوانند به قواعدی عادلانه اعتماد کرده و با هم چیزی را بسازند که هیچکدام به تنهایی قادر به ساختنش نیستند.
متن کامل
کانال رسمی روزنامه دنیای اقتصاد
@den_ir
