SDR කියන්නේ මොනවාද? මේ වෙද්දී ලංකාවට මූල්ය අරමුදලේ පස්වන වාරිකය ලැබී තිබෙනවා. මූල්ය අරමුදලේ ණය ලැබෙන්නේත්, එම ණය ආපසු ගෙවිය යුත්තේත් SDR වලිනුයි. සරල අර්ථදැක්වීමක් ලෙස, SDR කියා කියන්නේ ජාත්යන්තර මුදල් ඒකකයක් කියා කියන්න පුළුවන්. එහෙත් මූල්ය අරමුදල විසින් SDR හඳුන්වන්නේ වත්කමක් ලෙස මිස මුදලක් ලෙස නෙමෙයි. මේ විදිහට SDR ලෙස කෙටි කර තිබෙන්නේ special drawing rights යන්නයි. මෙය සිංහලෙන් "විශේෂ ආදාන හිමිකම්" ලෙස හැඳින්විය හැකි වුවත්, SDR ලෙසම හැඳින්වීම වඩා පහසුයි. ඇමරිකන් ඩොලර් හෝ ජපාන යෙන් මෙන් SDR කිසිදු රටක සාමාන්ය ගනුදෙනු සඳහා භාවිතා වෙන්නේ නැහැ. එහෙත් රටවල් අතර සිදු කෙරෙන ගනුදෙනු වලදී SDR යොදා ගත හැකියි. SDR නිකුත් කරන්නේ මූල්ය අරමුදල විසිනුයි. සාමාජික රටවලට මෙසේ නිකුත් කරන SDR මිල දී ගත හැකියි. කිසියම් සාමාජික රටකට මිල දී ගත හැකි SDR ප්රමාණය පදනම් වන්නේ අදාළ රටට මූල්ය අරමුදල විසින් ලබා දෙන SDR කෝටාව මතයි. එම කෝටාව තීරණය කරන්නේ ජාත්යන්තර වෙළඳාම තුළ අදාළ රටේ පංගුව අනුවයි. ලංකාවට අරමුදලේ ණය අනුමත වන අවස්ථාවේදී ඇමරිකාව සතු SDR කෝටාව මිලියන 82,994.2ක් වූ අතර නාවුරු රාජ්යයේ කෝටාව SDR මිලියන 2.8ක් පමණයි. ලංකාවේ කෝටාව SDR මිලියන 578.8ක්. සාමාජික රටවල් 191කට ලබා දී තිබුණු මුළු SDR කෝටා ප්රමාණය මිලියන 476,372ක්. මූල්ය අරමුදල තුළ එක් එක් රටට හිමි වන ඡන්ද ප්රමාණය තීරණය වන්නේද මෙම SDR කෝටාව අනුවයි. ඒ අනුව, සෑම SDR 100,000ක් වෙනුවෙන්ම එක් ඡන්දයක් හිමි වෙනවා. ඊට අමතරව සෑම රාජ්යකටම යම් මූලික ඡන්ද ප්රමාණයක් හිමි වෙනවා. එම ප්රමාණය ඡන්ද 1,452ක්. මේ අනුව, SDR මිලියන 578.8ක කෝටාවක් හිමි ලංකාවට ඒ වෙනුවෙන් ඡන්ද 5,788ක් සහ කාටත් හිමි වන මූලික ඡන්ද 1,452 ලෙස ඡන්ද 7,240ක් හිමිව තිබෙනවා. අරමුදල තුළ වැඩිම ඡන්ද ප්රමාණයක් හිමිව තිබෙන්නේ වැඩිම SDR කෝටාවක් හිමි ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයටයි. මේ වන විට SDR එකක මිල ආසන්න වශයෙන් රුපියල් 410ක් පමණ වෙනවා. ඒ අනුව, ලංකාවේ කෝටාව වන SDR මිලියන 578.8 රුපියල් වලින් බිලියන 240ක් පමණ වෙනවා. කිසියම් රටක SDR කෝටාව මිල දී ගැනීමේදී ඒ සඳහා ගෙවිය යුතු මුදලින් 75%ක් තමන්ගේම මුදලින් ගෙවිය හැකියි. ඉතිරි 25%ක මුදල මුල් කාලයේදී රන් වලින් ගෙවිය යුතුව තිබුණු අතර දැන් ඩොලර්, පවුම් වැනි ප්රධාන මුදල් වර්ගයකින් ගෙවිය යුතුයි. ලංකාවේ ණය අනුමත වීමෙන් පසුව, 2023 දෙසැම්බර් මාසයේදී මුළු කෝටා ප්රමාණය 50%කින් වැඩි කෙරුණු අතර ඒ අනුව මුළු SDR ප්රමාණය බිලියන 476 සිට බිලියන 715ක් පමණ දක්වා ඉහළ යා යුතු වුවත් මේ වන විටද සියලුම රටවල් තමන්ට හිමි අමතර SDR කෝටාව සඳහා මුදල් ගෙවා නොමැති බැවින් මේ දක්වා නිකුත් කර ඇති මුළු SDR ප්රමාණය බිලියන 660.7ක් පමණයි. එම මුදලට ලෝක බැංකුව වැනි ජාත්යන්තර ආයතන සතුව තිබෙන SDR සහ අරමුදලේම දෙපාර්තමේන්තු ගිණුමක තිබෙන SDR යම් ප්රමාණයක්ද ඇතුළත්. මෙසේ අරමුදලේ සාමාජිකත්වය ගැනීමේදී සහ පසුව වරින් වර කෝටාව ඉහළ දැමීමේදී තමන්ගේ කෝටාවේ තරමට SDR මිල දී ගත යුතු බැවින් සෑම සාමාජික රටක් සතුවම SDR වත්කම් යම් ප්රමාණයක් තිබෙනවා. එසේ සාමාජික රටවල් විසින් SDR මිල දී ගැනීමේ ප්රතිඵලයක් ලෙස අරමුදල සතුව සෑම සාමාජික රටක් විසින්ම නිකුත් කරන මුදල් වර්ග තිබෙනවා. ණය ලෙස ලබා දෙන්නේ මෙම අරමුදල්. කිසිදු රටකට තමන්ගේම රටේ මුදල් අරමුදලෙන් ණයට ගන්නට අවශ්ය වන්නේ නැහැ. අවශ්ය වන්නේ වෙනත් රටක මුදල්. එහෙත්, ලෝකයේ වෙනත් කිසිදු රටක් අරමුදලෙන් ශ්රී ලංකා රුපියල් ණයට ඉල්ලන්නේ නැහැ. බොහෝ රටවලට අවශ්ය වන්නේ ඩොලර්, යුරෝ, යෙන් වැනි මුදල් වර්ගයක්. මේ හේතුව නිසා, ප්රායෝගිකව ණය සේ ලබා දිය හැක්කේ අරමුදල සතු විදේශ මුදල් වලින් කොටසක් පමණයි. කිසියම් රටකට ලබා දෙන ණය ප්රමාණය තීරණය වන්නේද අදාළ රටේ කෝටාව මතයි. ආජන්ටිනාව හා යුක්රේනය වැනි රටවලට ලොකු ණය මුදල් ලැබෙන්නේ ඒ නිසා. ලංකාව විසින් ලබාගත් විස්තීර්ණ ණය පහසුකම ලබා දීමේදී සාමාජික රටකට උපරිම වශයෙන් තමන්ගේ කෝටාව මෙන් 435%ක මුදලක් ලබා ගත හැකි වුවත්, අදාළ ණය ඉල්ලුම් කරන විට ලංකාව විසින් ඊට පෙර ලබා ගෙන ගෙවා නොතිබුණු ණයද යම් ප්රමාණයක් තිබුණු බැවින් අලුතෙන් ලබාගත හැකි වූයේ කෝටාව මෙන් 395%ක මුදලක් පමණයි. එම ප්රමාණය SDR මිලියන 2,286ක් වූ අතර සමාන වාරික නවයකින් ලැබුණු බැවින් එක් වාරිකයක් SDR මිලියන 254ක් වුනා. පසුගිය සතියේ ලැබුණේ SDR මිලියන 254ක පස් වන වාරිකයයි. බොහෝ අවස්ථා වලදී මූල්ය අරමුදලෙන් ණය ලබා ගන්නා රටවල් විසින් එසේ ලබා ගන්නා අරමුදල් තමන්ගේ සංචිත වලට එකතු කරගන්නවා මිස වියදම් කරන්නේ නැහැ. ඒ නිසා, ලබා ගන්නා SDR වෙනත් මුදල් ඒකකයකට මාරු කිරීමට අවශ්ය වන්නේ නැහැ. එම මුදල් SDR ලෙසම තියා ගන්න පුළුවන්. එහෙත්, මෙම අරමුදල් වියදම් කිරීමට අවශ්යනම් ඩොලර්, යුරෝ වැනි මුදලක් සමඟ හුවමාරු කළ හැකියි. අරමුදල සතුව සෑම මුදල් වර්ගයක්ම තිබෙන නිසා සාමාන්යයෙන් මෙය ප්රශ්නයක් වන්නේ නැහැ.
2
