Tasavvur qiling: sochingizni qirqdingiz va uni parik tayyorlash uchun berdingiz. Oradan vaqt o‘tib, o‘sha parikdan bir jinoyatchi foydalandi. Jinoyat joyida esa parikdan tushib qolgan bir nechta soch tolasi topildi.
Endi savol: agar ekspertiza bu sochlar sizniki ekanini ko‘rsatsa, siz ham gumondorga aylanishingiz mumkinmi?
Aslida, bu vaziyat DNK haqida juda qiziq narsani ko‘rsatadi: DNK sizning kimligingiz haqida ma’lumot berishi mumkin, lekin u sizning nima qilganingizni aytib bermaydi.
🧬 Sochdan DNK topilishi nimani anglatadi?
Sochning ildizi bo‘lgan qismida yadro DNKsi bo‘lishi mumkin. Aynan shu DNK orqali odamni aniqlash imkoniyati yuqori bo‘ladi. Ammo soch tanadan tabiiy ravishda tushganda yoki qirqilganda, ko‘pincha ildizsiz bo‘ladi. Bunday holatda sochning boshqa qismlaridan mitoxondrial DNK tekshirilishi mumkin. Lekin u yadro DNKsiga qaraganda kamroq individual ma’lumot beradi, chunki bir xil mitoxondrial DNKni ona tomondan qarindosh bo‘lgan bir nechta odamlar bo‘lishishi mumkin.
🕵️♀️ Soch u yerga qanday kelib qoldi?
Agar siz sochingizni parik tayyorlash uchun bergan bo‘lsangiz, o‘sha soch boshqa odam foydalangan parik orqali jinoyat joyiga tushib qolishi mumkin. Bu holatda sizning DNKingizning u yerda topilishi g‘alati emas. Chunki soch jinoyat joyiga sizning o‘zingiz orqali emas, parik orqali kelgan bo‘lishi mumkin. Xuddi siz biror kiyimni boshqa odamga bersangiz, keyinchalik o‘sha kiyimdan sizga tegishli biologik iz topilishi mumkin bo‘lganidek.
Ammo ekspertlar sochning qanday kelib qolganini qanday tushunadi?Bu yerda bitta detalga qarab xulosa qilishmaydi. Masalan, sochning ildizi bor-yo‘qligi uning qanday tushganini aniqlashga yordam berishi mumkin, lekin ildizsiz sochni ko‘ribgina “bu albatta parikdan tushgan” deb aytib bo‘lmaydi. Shuning uchun ekspertlar sochning fizik xususiyatlari, ildizining holati, DNK natijalari va jinoyat joyidagi boshqa dalillarni birgalikda ko‘rib chiqadi.
DNK faqat jinoyatchini topish uchun ishlatilmaydi.Sud-tibbiyot ekspertlari DNKdan noma’lum shaxsni aniqlash, qarindoshlikni tekshirish va turli biologik namunalarni taqqoslashda foydalanishlari mumkin.
⚖️ Masalan, jinoyat joyidan sizning sochingiz topildi. Bu faktning o‘zi “siz jinoyat sodir etgansiz” degani emas. Tergovchilar soch qayerdan kelgani, u qanday qilib u yerga tushgani va boshqa dalillar bilan qanchalik mos kelishini ham tekshiradi.
Sizning DNKingiz jinoyat joyida bo‘lishi mumkin, lekin bu siz jinoyat joyida bo‘lganingizni yoki jinoyatni sodir etganingizni avtomatik ravishda anglatmaydi. Shuning uchun kriminalistikada muhim savollardan biri shunchaki “Bu DNK kimniki?” emas balki “Bu DNK bu yerga qanday kelib qoldi?”.
Chunki ba’zida DNKning o‘zi emas, uning qayerdan kelgani butun voqeani o‘zgartirib yuborishi mumkin.
@CardioScope bilan birga oʻrganing!
