Алтынньы 8 күнүгэр туох буолбут эбитий?
Саха Өрөспүүбүлүкэтэ — Саха телевидениетин күнэ Саха Өрөспүүбүлүкэтэ — Cаха сирин авиациятын күнэ🇷🇺 Арассыыйа — Уу үрдүнээҕи, уу аннынааҕы уонна көтөр аал хамандыырын күнэ
🇺🇸 АХШ — Олохтоох омуктар күннэрэ
🔸 Гавайи — Бастакы арыйааччы күнэ.
🇮🇷 Ираан — Оҕо көмүскэлин күнэ.
Ииндийэ — Халлаан сэбилэниилээх күүстэрин күнэ
Перу — Байҕал сэбилэниилээх күүстэрин күнэ
Намибия — Мас олордуу күнэ
Украина — Украина юриһин күнэ
🔹 1480 — Москуба Улуу кинээһэ Иван III уонна Улахан Ордуу хаана Ахмат сэриилэрэ «Угра өрүһүгэр турууну» саҕалаабыттар. Түһээн төлөтө кэлбит "татаар" сэриитэ нуучча сиригэр ааһаары өрүһү туоруу сатаабытын Иван III тохтоппут. Биир ыйынан татаардар Москуба сэриитин кыайбакка, сыалларын ситиспэккэ төннүбүттэр. Манан нуучча сирдэригэр 2,5 үйэлээх монгол-татаар былааһа эстибитинэн ааҕыллар. Ол эрээри, Москуба кинээстэрэ да, кэлин ыраахтааҕылар да Чыҥыс Хаан сыдьааннарыгар түһээни төлүүллэр этэ дииллэр, Бүөтүр I эрэ саҕана Кырыым хааныгар төлүүрү тохтотор туһунан сөбүлэҥҥэ илии баттаммыта.
🔹 1925 — Саха сирин бастакы сөмүлүөтэ «Сопвич» аан бастаан көппүт. Пилот Пётр Фадеев Даркылаах бириистэнтэн көппүт уонна Күөх хонууга түспүт. Бастакы пассажирдарынан Бартыһаан Дьөгүөрэп, Былатыан Ойуунускай уонна А. П. Дмитриева буолбуттар.
🔹 1934 — Дьокуускайга саҥа аһыллыбыт Педагогическай институкка бастакы үөрэх күнэ буолбут, билиҥҥитэ — М. К. Аммосов аатынан Хотугулуу-Илиҥҥи федеральнай университет. Институт бастакы дириэктэринэн Иван Жегусов этэ. Официальнайдык институуту Бүтүн Саха сиринээҕи сэбиэттэр сийиэстэригэр ахсынньыга арыйбыттара.
🔹 1963 — Саха телевидениетэ тиһигэ быстыбакка эфиргэ тахсыытын саҕалаабыт. Дьокуускайга телецентр тутарга диэн быһаарыы ылыллыбытын кэннэ 4 сылынан телевидение үлэтин саҕалаабыт.
🔹 1964 — Дьокуускайга 25 саастаах Владимир Губин чараас муустаах күөлгэ оонньуу сылдьан ууга түспүт икки оҕону быыһаабыт, бэйэтэ өлбүт. Кини аатын билигин Дьокуускай уулуссата сүгэр.
🔹 1990 — Бүрээт Өрөспүүбүлүкэтин Сүбэринитиэтин Декларацията ылыныллыбыт.
🔹 2001 — Арассыыйа Киин быыбардыыр хамыыһыйатын баһылыга Александр Вешняков Михаил Николаев үһүс болдьоххо барар бырааба суоҕун туһунан этиммит.
🔹 Бүгүн ахтыллар дьон:
Төрөөбүттэр:
▫️1849 — Александр Сибиряков (1933 өлб.), нуучча көмүс промышленнига, мэссэнээт, Сибиири чинчийээччи.
▫️1933 — Валерий Скрябин — 1962-1966 сылларга РСФСР Үрдүкү Сэбиэтин дьокутаата, тыыл, үлэ бэтэрээнэ. Амма улууһун уонна Абаҕа нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо.
▫️1953 — Владимир Михайлов — Сунтаар улууһун «Кириэстээх» тыа хаһаайыстыбатын кооперативын ыанньыксыта. Бочуот уордьанын кавалера (2013), Үлэ Албан аатын уордьанын толору кавалера, «Хотугу Сулус» уордьан кавалера (2011).
▫️1956 — Василий Гоголев - Уйулҕан — суруйааччы, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин туйгуна, Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын туйгуна.
Өлбүттэр:
▫1800 — Салават Юлаев (1754 төр.), башкиир бэйиэтэ, Емельян Пугачёвтуун өрө турууну тэрийсибит киһи.
▫️1937 — Ян Полуян (1891—1937) — Саха сиригэр Конфедералистар бастаанньаларын хам баттааһыны салайбыт киһи.
▫2018 — Муртаза Шерхан — казаах суруйааччыта, Казахскай ССР Судаарыстыбаннай бириэмийэтин лауреата, Казахстан суруйааччыларын сойууһун бырабылыанньатын иккис сэкиритээрэ. Суруйааччы буоларыгар Эрилик Эристиин "Маарыкчаан ыччаттара" олук буолбутун ахтар эбит.
🔹 Халандаар кылгатыллыбыта тахсар, толорутун манна көрүөххэ сөп.
Биики Халандаар | Сурут | Ырыт
