💢#یادداشت | موازیکاری؛ آفت تصمیمگیری در فضای مجازی
🖋 عبدالحسین آزاد
🔹در حکمرانی عمومی، فقط نتیجه یک تصمیم اهمیت ندارد؛ اینکه چه نهادی، بر اساس چه اختیاری و از چه مسیری به آن تصمیم رسیده نیز بخشی از مشروعیت و کارآمدی تصمیم است. این مسئله در حوزه فضای مجازی اهمیت بیشتری دارد؛ چراکه این عرصه دیگر صرفاً موضوعی فناورانه نیست و امروز با اقتصاد، فرهنگ، امنیت، رسانه و حتی اعمال حاکمیت گره خورده است. بنابراین، تعدد مراکز تصمیمگیری در این حوزه میتواند به جای افزایش کارآمدی، موجب ابهام در مسئولیتها و کاهش پیشبینیپذیری شود.
🔹شورای عالی فضای مجازی با همین منطق شکل گرفت تا در یک حوزه فرابخشی، نقش نقطه کانونی سیاستگذاری و هماهنگی را ایفا کند. بر اساس قوانین و مقررات موجود، از جمله قانون برنامه هفتم پیشرفت، این شورا جایگاه مهمی در سیاستگذاری و هماهنگی امور فضای مجازی دارد و مرکز ملی فضای مجازی نیز مأموریتهایی در زمینه تقسیم کار نهادی و طراحی سازوکارهای حکمرانی این حوزه بر عهده دارد. از این منظر، بحث درباره جایگاه شورا نباید به یک اختلاف سازمانی تقلیل پیدا کند؛ مسئله اصلی، روشن بودن مرجع تصمیمگیری در یک حوزه راهبردی است.
🔹یکی از آسیبهای مهم در این زمینه، شکلگیری موازیکاری است. اگر چند نهاد درباره یک موضوع واحد، خود را دارای اختیار سیاستگذاری یا تصمیمگیری بدانند، دستگاههای اجرایی و فعالان اقتصادی با برداشتهای متفاوت و گاه متعارض مواجه خواهند شد. برای کسبوکارهای دیجیتال، ثبات و قابلیت پیشبینی مقررات اهمیت زیادی دارد و ابهام در مرجع تصمیمگیر میتواند برنامهریزی بلندمدت را دشوار کند.
🔹البته ایجاد ساختارهای کارشناسی و هماهنگکننده برای دولت ضروری است و اصل تشکیل چنین مجموعههایی محل اشکال نیست. مسئله زمانی ایجاد میشود که یک ساختار کارشناسی، بهتدریج وارد قلمرو سیاستگذاری و صدور تصمیمات الزامآور شود. در چنین شرایطی، باید نسبت آن ساختار با مراجع قانونی، بهویژه شورای عالی فضای مجازی، کاملاً مشخص باشد. اصلاحات انجامشده درباره ستاد ساماندهی و راهبری فضای مجازی و محدود شدن نقش آن به ارائه پیشنهاد و گزارش کارشناسی، از همین منظر قابل توجه است.
🔹در عین حال، مقابله با ساختارهای موازی نباید به معنای نادیده گرفتن ضرورت فعال بودن شورای عالی فضای مجازی باشد. اگر این شورا قرار است مرجع کانونی حکمرانی باشد، باید بهصورت منظم و مسئلهمحور فعالیت کند و مسائل مهم و فوری فضای مجازی را در زمان مناسب تعیین تکلیف کند. بخشی از انگیزه ایجاد ساختارهای جدید زمانی شکل میگیرد که میان نیازهای فوری کشور و فرآیند تصمیمگیری رسمی فاصله ایجاد شود.
🔹در نهایت، دولت و شورای عالی فضای مجازی رقیب یکدیگر نیستند. دولت باید ابزار و اختیار لازم برای اجرا را داشته باشد و شورا نیز وظیفه سیاستگذاری و هماهنگی کلان را انجام دهد. حکمرانی موفق زمانی شکل میگیرد که مرز این مسئولیتها روشن باشد؛ زیرا دولت قوی، دولتی نیست که مراکز تصمیمگیری بیشتری ایجاد کند، بلکه دولتی است که در یک معماری قانونی روشن، مسئولیتهای خود را با اقتدار و پاسخگویی انجام دهد.
#حرف_روز
#فضای_مجازی
#حکمرانی
☑️ با بصیرت تحلیل کنید
🇮🇷| basirat.ir
🇮🇷| @basirat_fa
September 7, 2026 10
