《 دفترِ دوم جمهور 》
این دفتر به دنبال تعریفِ عدالت است. سقراط تصمیم میگیرد در ابتدا عدالت را در شهر و دولت آرمانی بررسی کند و بعد آن را در نفس انسان جستجو کند.
افلاطون از طریق شخصیتِ سقراط میخواهد نشان دهد که عدالت صرفاً یک قرارداد اجتماعی یا وسیلهای برای کسب منفعت نیست، بلکه خودِ عدالت انسان را به سعادت میرساند. سقراط برای اثبات این موضوع، ابتدا یک دولت آرمانی را در اندیشه بنا میکند؛ زیرا معتقد است عدالت در مقیاس بزرگتر آسانتر دیده میشود. او دولت را ساخته شده از سه گروه میداند: فرمانروایان که با خرد حکومت میکنند، نگهبانان که وظیفهٔ دفاع از شهر را بر عهده دارند، و تولیدکنندگان که نیازهای اقتصادی جامعه را تأمین میکنند. دولت زمانی عادل است که هر گروه فقط وظیفهٔ خود را انجام دهد و در کار گروه دیگر دخالت نکند. بعد همین الگو را به نفس انسان تعمیم میدهد و میگوید نفس نیز سه بخش دارد: بخش عاقل که جایگاه اندیشه و خرد است، بخش خشمگین یا ارادهمند که منشأ شجاعت و غیرت است، و بخش شهوانی که سرچشمهٔ خواستهها و امیال است. انسان زمانی عادل است که عقل فرمانروایی کند، بخش خشمگین از عقل پشتیبانی کند و بخش شهوانی در جایگاه خود باقی بماند. بنابراین، عدالت چه در دولت و چه در انسان، به معنای نظم، هماهنگی و انجام درست وظیفهٔ هر بخش است.
#افلاطون
@Arts1992
13
5July 3, 2026 4.1K 28
