بنا به روایت رایج، سید قطب متفکری مسلمان بود که به سبب اندیشههای دینیاش خشم جمال عبدالناصر، رئیسجمهور فقید مصر را برانگیخت و به فرمان او اعدام شد. در یک سوی این تصویر، شهیدی مظلوم ایستاده که جرمش اندیشیدن بود و در سوی دیگر، حاکمی ظالم و دینستیز که وجود چنین متفکری را برنتافت و برای خوشخدمتی به دشمنان اسلام او را به دار آویخت.
این تصویر سیاه و سفید رویدادی پیچیده را به قصهای ایدئولوژیک فرو میکاهد. هسته واقعی آن قصه این است که سید قطب در حکومت عبدالناصر محاکمه و اعدام شد، اما بسیاری از عناصر پیرامونی آن، بدون توجه به منازعه قدرت، فضای جنگ سرد، تحول فکری سید قطب و ماهیت نظام اقتدارگرای عبدالناصر، کنار هم چیده شدهاند و یا به صورت تحریفشده روایت میشوند.
من نیز در جوانی این روایت را حقیقتی تردیدناپذیر میدانستم و سالها آن را تکرار میکردم. اقامت در مصر و دسترسی به منابع نوشتاری بیشتر، بهتدریج ابعاد دیگری از ماجرا را برایم روشن ساخت. آنچه در پی میآید تلاشی است برای دیدن جوانبی که در روایت رایج محیط ما مغفول ماندهاند.
این مقاله محمد محق را در وبسایت افغانستان اینترنشنال بخوانید.
https://afintl.com
4September 3, 2026 678 5
