هماهنگی بدون تبانی؛ وقتی تکفرهنگی مدلهای فرانتیر و بهینهسازی جمعی ایجنتها بازارهای مالی را به مرز فروپاشی میبردتورستن اسلوک (اقتصاددان ارشد موسسه اعتباری آپولو) و گری گنسلر (رئیس پیشین SEC) در هشدارهایی زنجیرهای از یک خطر ساختاری برای ثبات مالی پرده برداشتهاند: واگذاری مدیریت داراییها به ایجنتهای هوش مصنوعی میتواند به هجوم سراسری به بانکها و سقوطهای ناگهانی بازار (Flash Crash) ختم شود. گنسلر در سخنرانی رسمی خود در کمیسیون بورس با اشاره به وابستگی بیش از ۸ هزار نهاد مالی به تعداد انگشتشماری از مدلهای پایه فرانتیر، از پدیده «تکفرهنگی الگوریتمی» (Monoculture) سخن گفت؛ وضعیتی که در آن هزاران ایجنت مستقل، به دلیل آموزش روی دادههای مشابه، سیگنالهای یکسانی دریافت میکنند. در بازارهای انسانی، تنوع آرا، کندی در تصمیمگیری و خطاهای افراد نقش کمکفنر را بازی میکنند، اما حذف این اصطکاک انسانی و سپردن کار به میلیونها ایجنت فوقسریع که همگی یک استراتژی سودآور ریاضی را دنبال میکنند، ثبات شبکه بانکی را در کسری از ثانیه نابود میسازد.
اندرو کوران این رفتار جمعی را با ارجاع به نظریه بازیها و پژوهشهای همراستایی (AI Alignment) تحت عنوان «هماهنگی غیرعلی» (Agent Acausal Coordination) تحلیل میکند؛ مکانیزمی که در آن ایجنتهای پیشرفته، حتی بدون ردوبدل کردن یک بیت پیام یا توافق محرمانه، بر سر یک «نقطه شلینگ» (Schelling Point) به تلاقی میرسند.در نتیجه، همه در یک لحظه بدون هرگونه هماهنگی قبلی تصمیمی واحد (نظیر خروج کامل نقدینگی از یک بانک تحت ریسک) میگیرند. این رویداد یک بنبست مالی بیسابقه پدید میآورد؛ زیرا قوانین ضدتبانی (Antitrust) در دنیای انسانها رفتارهای هماهنگ را منوط به وجود «ارتباط و تبانی قبلی» میدانند، در حالی که ایجنتها بدون نقض هیچ قانونی، یک رفتار جمعی انحصاری و ویرانگر را به اجرا میگذارند.
افزایش هوش مدلها نه تنها به گوناگونی رفتاری ختم نمیشود، بلکه مسیر بهینه را باریکتر و هماهنگی ناخواسته را تشدید میکند. هرچند نخستین ترکشهای این تقارن رفتاری در خروج ناگهانی نقدینگی از سیستم بانکی و فلشکرشهای والاستریت بازتاب مییابد، اما ورود این مشاوران هوشمند به بازارهای مسکن، لجستیک و تامین انرژی، کل ساختار اقتصاد را در برابر نوسانات دومینویی آسیبپذیر خواهد کرد؛ گواهی بر اینکه نهادهای ناظر با قوانینی متعلق به عصر کندی انسان، با هوش خودمختاری روبرو شدهاند که قواعد هماهنگی را از نو بازنویسی کرده است.
@ACCELERATIONERS
