نیشِ بخار آب جوش در قابلمه را باز کردم که ببینم غذا در چه حال است،… — زی‌روا | اعظم حشمتی — TG.ME

نیشِ بخار آب جوش در قابلمه را باز کردم که ببینم غذا در چه حال است، اما بدجور حالم را گرفت. بخار آب مثل نیش مار دستم را سوزاند. دستم را سریع کشیدم و با غرغر، غذا را مزه کردم و در قابلمه را بستم. با اینکه می‌دانم بخار آب جوش به هر جسم سردی برخورد کند، سریع می‌خواهد گرمای فوق‌العاده زیادش را از دست دهد و به مایع تبدیل شود، باز هم ذهنِ پر دغدغه‌ام به واقعیت این اتفاق که می‌رسد، به بخار آب می‌بازد و می‌سوزد. همین یکی دو روز پیش که در کلاس درباره‌ی زیاد بودن گرمای نهان تبخیر می‌گفتم. سما پرسید: «پس چطور است که بخاری که از دستگاه‌های بخور خارج می‌شود پوست را نمی‌سوزاند؟» خب ماجرا این است که تنها، بخار آبی که به دمای جوش ۱۰۰ درجه رسیده باشد، وحشی‌گری زیادی در سوزاندن دارد. چون در یک کیلوگرم آن حدود ۲ میلیون و ۲۵۶ هزار ژول گرما وجود دارد و وقتی که این بخار بخواهد به مایع تبدیل شود باید چنین گرمای عظیمی را از دست دهد. اما آن بخاری که از دستگاه‌های بخور خارج می‌شود در واقع مه یا ذرات خیلی ریز آب خنک یا ولرم است، نه بخار واقعی در دمای صد درجه. زیرا فشار در این دستگاه‌ها زیاد نمی‌شود، بنابراین تبخیر در دمایی پایین‌تر از ۱۰۰ درجه اتفاق می‌افتد. در دستگاه بخور گرم، المنت، آب رو تا نزدیکی ۱۰۰ درجه گرم می‌کند. چون درپوش دستگاه باز است و بخار بلافاصله از خروجی خارج می‌شود، فشار روی آب بالا نمی‌رود و در نتیجه دمای بخار خروجی معمولاً بین ۵۰ تا ۷۰ درجه است، نه ۱۰۰درجه. در دستگاه‌های بخور سرد آب گرم نمی‌شود، بلکه با لرزش‌های فراصوت، ذرات ریز آب از سطح آب جدا می‌شود و به صورت مه خنک در هوا پخش می‌شود. در واقع آنچه از این دستگاه خارج می‌شود بخار نیست «مه‌آب» است. از آن طرف کلاس یکی دیگر از بچه‌ها گفت اما بخار اتو هم بد می‌سوزاند یعنی آب داخل اتو به نقطه‌ی جوش می‌رسد؟ بله. درون اتو، المنت برقی دمای صفحه‌ی فلزی کف اتو رو تا حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ درجه سانتی‌گراد بالا می‌برد. روی این صفحه، مخزن کوچکی از آب قرار داره. وقتی آب در تماس با آن سطح داغ قرار می‌گیرد، بخشی از آب در دمای حدود ۱۰۰ درجه تبخیر می‌شود (در فشار اتمسفر). اما چون محفظه‌ی بخار نیمه‌بسته است و بخار بلافاصله نمی‌تواند خارج شود، فشار داخل آن کمی بالا می‌رود و افزایش فشار باعث می‌شود، دمای جوش آب هم کمی بالاتر از ۱۰۰ درجه برود. در نتیجه، بخار تولیدشده داخل اتو معمولاً دمایی بین ۱۰۰ تا ۱۲۰ درجه سانتی‌گراد دارد. می‌بینید؟ همه‌ی این‌ها را می‌دانستم، بارها برای شاگردهایم گفته بودم، اما باز هم در برابر نیش بخار آب جوش شکست خوردم. دانستن یک چیز است، حواس‌جمع بودن چیز دیگر. شما حواستان به نیش بخار آب جوش باشد. 😁اعظم حشمتی #فیزیک_در_زندگی ↗️@azamheshmati_physics