آیا زن از دندهای کج آفریده شده است؟
مشهور است که الله متعال، آدم را از گل آفرید و سپس حوا را از دنده او خلق کرد.
اما آیا این یعنی من و شما از گل آفریده شدهایم و زنان امروز از دنده؟
طبیعتا نه.
همهٔ ما، همانگونه که الله فرموده، از «آبی ناچیز» آفریده شدهایم: {الَّذِي أَحْسَنَ كُلَّ شَيْءٍ خَلَقَهُ وَبَدَأَ خَلْقَ الْإِنْسَانِ مِنْ طِينٍ} [السجدة: ۷] (همان کسی که هر چیزی را نیکو آفرید و آفرینش انسان را از گل آغاز کرد، سپس نسل او را از چکیدهای از آبی ناچیز پدید آورد.)
پس خداوند آغاز آفرینش انسان را از گل قرار داد، اما نسل او را از چکیدهای از آبی ناچیز آفرید.
به همین ترتیب، حوا از دندهٔ آدم آفریده شد اما نسل او نیز از چکیدهای از آبی ناچیز پدید آمد.
از اینرو روشن میشود که مقصود از این سخن، معنای ظاهری و مادی آن نیست یعنی زنی که امروز در برابر شماست، واقعا از دندهٔ کج آفریده نشده است.
پس معنا از دلالت مادی ـ که روشن شد مقصود نبوده ـ به دلالت معنوی منتقل میشود؛ دلالتی که واقعیت زندگی نیز آن را تأیید میکند.
این برداشت معنوی آن است که زن از نظر روحیات، زودتر دگرگون میشود و برخورد با او گاه دشوارتر است. به همین دلیل بسیاری از مشکلات زندگی مشترک تنها با بردباری شوهر، صبر او بر اخلاق همسر و تحمل آنچه از او میبیند، قابل حل است.
اما اگر در لایههای عمیقتر این حدیث و رازهای شگفت آن دربارهٔ سرشت زن تأمل کنیم، میبینیم که گفته میشود زن از دندهٔ مرد آفریده شده است؛ یعنی مرد با بازوی خود از او محافظت میکند، زن در کنار قلب او جای دارد، از او نگهداری و پاسداری میکند، از گوشت و خون او به شمار میآید، با احساسات قلبش همدلی میکند و آنچه را در سینهٔ او میگذرد، درمییابد.
اگر در این معانی تأمل کنیم، به این نتیجه میرسیم که این سخنان از جنس کلام نبوت است؛ سخنی که بشر از آوردن همانند آن ناتوان است.
از سوی دیگر، انگیزهٔ کسانی که میکوشند بر پایهٔ منشأ آفرینش، میان زن و مرد برتری یا فرودستی اثبات کنند، همان انگیزهای است که ابلیس را واداشت میان مادهٔ اولیهٔ آفرینش و فضیلت پیوند برقرار کند؛ آنجا که گفت: {قَالَ أَنَا خَيْرٌ مِّنْهُ ۖ خَلَقْتَنِي مِن نَّارٍ وَخَلَقْتَهُ مِن طِينٍ} [ص: ۷۶] (من از او بهترم؛ مرا از آتش آفریدهای و او را از گل.)
این افراد نیز همان شیوهٔ استدلال و همان قیاس را دنبال کردهاند و میخواهند در احکام الهی نوعی ناسازگاری یا نقص نشان دهند؛ همان چیزی که ابلیس نیز در پی اثبات آن بود.
و این جای شگفتی ندارد؛ زیرا الله متعال فرموده است: {وَإِنَّ الشَّيَاطِينَ لَيُوحُونَ إِلَىٰ أَوْلِيَائِهِمْ لِيُجَادِلُوكُمْ ۖ وَإِنْ أَطَعْتُمُوهُمْ إِنَّكُمْ لَمُشْرِكُونَ} [الأنعام: ۱۲۱] (و بیگمان شیاطین به دوستان خود الهام میکنند تا با شما به مجادله برخیزند و اگر از آنان پیروی کنید، قطعا مشرک خواهید بود.)
نکتهٔ جالب اینجاست که خود زنان معمولا از این حدیث احساس تحقیر نمیکنند بلکه گاه آن را بهعنوان توجیهی برای عذرخواهی از برخی خطاهایشان به کار میبرند.
جالبتر اینکه حتی بسیاری از زنان در کشورهای غربی نیز هنگام عذرخواهی میگویند:
«من فقط یک زنم.»
حتی یکی از خوانندگان بریتانیایی نیز ترانهای با همین عنوان منتشر کرده است.
در مقابل، کمتر پیش میآید مردی برای توجیه رفتارش بگوید:
«من فقط یک مردم.»
یک سکولار میتواند سخنانی زیبا و پر زرق و برق مطرح کند اما واقعیت نشان میدهد که این حرفها با سرشتی که الله انسانها را بر آن آفریده، همخوان نیست.
اینکه بگوییم زن و مرد از هر جهت کاملا یکساناند، جملهای خوشایند به نظر میرسد اما واقعیت زندگی، از کودکی تا سالمندی، نشان میدهد که زن و مرد دو وجود متفاوتاند که برای دو نقش مکمل آفریده شدهاند.
آمارها نیز نشان میدهد که در جوامع غربی، زنان بیش از هر چیز در معرض انواع بهرهکشی و ستم قرار دارند؛ از سوءاستفاده اخلاقی گرفته تا استثمار اقتصادی، ظلم در محیط خانواده و حتی خشونت، ضربوشتم و قتل.
این حدیث برای سرزنش یا تحقیر زن نیامده، بلکه در پی آن است که برای برخی ویژگیهای او عذر و توضیحی ارائه دهد.
پس هر کس این حدیث را دستاویزی برای تمسخر یا تحقیر زنان قرار دهد، باید از الله پروا کند.
- حامد ادریسی
#گنجینه_زنان
@zananeislam
Forwarded fromگنجینهٔ زنان
6
2July 31, 2026 305 5
