📄 — بیلگه خاقان شرح مفصلی از روند افزایش نیروی نظامی پدرش ارائه میدهد. در آغاز شورش، قوتلوق تنها هفده پیرو داشت. هنگامی که خبر شورش او گسترش یافت، افرادی از شهرها و کوهستانها به او پیوستند. پس از پیوستن این افراد، قوتلوق توانست گروهی متشکل از هفتاد نفر سازماندهی کند. پس از یک سلسله لشکرکشیهای دشوار، شمار سربازان او به هفتصد نفر افزایش یافت.
تونیوکوک، که خود شاهد تاریخ بوده است، داستان را مستقیماً از زمانی آغاز میکند که شمار افراد شورشی به هفتصد نفر رسیده بود؛ افرادی که در میان بوتهها و صخرهها پنهان شده بودند.۲۲ اگر بپذیریم که داستان افسانهگونهای که بیلگه خاقان نقل کرده بر برخی واقعیات تاریخی استوار است، باید از خود بپرسیم چرا تونیوکوک هیچ گزارشی از دوره نخست شورش خاقان خود ارائه نمیکند. توضیح منطقی این است که تونیوکوک از اعضای آن گروه اولیه هفدهنفره نبوده و در مرحلهای بعد به سپاه پیوسته است؛ ازاینرو، مراحل اولیه شورش ترکان را ندیده است.
در منابع چینی، شمار شورشیان ترک بسیار بیشتر از هفتصد نفر ذکر شده است. هنگامی که قوتلوق ترکهای پراکنده را گرد آورد، بیش از پنج هزار نفر در اختیار داشت.۲۳ با توجه به تواناییهای دفاعی سلسله تانگ، چندان محتمل نبود که نیرویی هفتصدنفره بتواند با موفقیت علیه حکومت تانگ شورش کند.
در مورد پیشینه و زمینه به خاقانی رسیدن قوتلوق، کتیبههای ترکی دو روایت متفاوت از دو دیدگاه مختلف ارائه میکنند. برای برجسته کردن نقش شخصی خود در تأسیس امپراتوری دوم ترک، تونیوکوک اعلام میکند که او به همراه بویلا باگا تارخان، قوتلوق را بر تخت نشاندند.۲۵ بااینحال، هنگامی که بیلگه خاقان درباره به تخت نشستن پدرش سخن میگوید، بیشتر بر این تأکید دارد که مشروعیت خاندان او منشأ الهی داشته است. از دیدگاه او، پدر و مادرش از سوی تنگری (خدا/آسمان) بهعنوان خاقان و خاتون برگزیده شدند تا قوم ترک را از نابودی نجات دهند.۲۶
پس از به تخت نشستن، قوتلوق عنوان ایلترش خاقان را دریافت کرد. او برای اداره بهتر اتباع خود، یک یَبغو و یک شَد را بهعنوان دستیار و معاون منصوب کرد.۲۷ بر اساس منابع چینی، شَد برادر کوچکتر او، موچوئو (که بعدها با عنوان قاپغان خاقان شناخته شد)، بود و یبغو نیز دُوُشیفو نام داشت که او نیز یکی دیگر از برادران کوچکتر قوتلوق بود.۲۸
📚— Chen Hao(2021).A History of the Second Türk Empire (ca. 682–745 AD).BRILL.p19,20,21
@TRNATS |
