🔹 قطبی شدگی، پساحقیقت و پوپولیسم
یادداشت از آقای دکتر جواد حیدری
🔸 اخیراً کتابی به فارسی ترجمه کردم به اسم «فلسفهی سیاسی به چه کار میآید؟». مؤلف بر ترجمهی فارسی این کتاب مقدمهای نوشت و در آن مقدمه گفت که مسئلهی جهان امروز ما، سه تا P است:
۱) قطبی شدن (Polarization)
۲) پساحقیقت (Post-Truth)
۳) پوپولیسم (Populism).
و راهحل در سه تا P است: public political philosophy (فلسفهی سیاسی عمومی).
🔸 و فکر میکنم همه ما در این روزها با این سه تا p مواجه شدهایم.
1️⃣ قطبیشدن (Polarization):
🔸 این وضعیت یعنی تبدیل شدنِ جامعه به دو قبیلهی متخاصم. در این وضعیت، دیگر «رقیب» وجود ندارد، فقط «دشمن» وجود دارد. در جامعهی قطبیشده، ما دیگر با هم حرف نمیزنیم، بلکه به هم شلیک میکنیم (چه با گلوله، چه با کلمات و چه با احساسات و عواطف منفی). وسطبازی جرم است و اعتدال، خیانت. نتیجه؟ جامعهای که دیگر نمیتواند بگوید «ما». الان وضعیت اینگونه است: «قدیسان» در مقابل «شیاطین» و انسانهای معمولی مثل من و امثال من گم میشوند.
2️⃣پساحقیقت (Post-Truth):
🔸 این وضعیت یعنی بیاعتبار شدنِ «فکت» (fact)؛ یعنی بیاعتبار شدن «قرائن و شواهد» (evidence). دیگر مهم نیست حقیقت چیست؛ مهم این است که کدام روایت به من «حال میدهد»، کدام روایت «دل من را خُنک میکند، یا کدام روایت تعصباتم و پیشداوریهایم را تأیید میکند. وقتی حقیقت بمیرد و بخشکد، مبنای مشترک برای گفتوگو از بین میرود. شما با عدد و رقم حرف میزنید، طرف مقابل با احساسات و تئوری توطئه پاسخ میدهد. در این وضعیت، استدلالِ منطقی مثل آب در هاون کوبیدن است.
3️⃣ پوپولیسم (Populism):
🔸 این وضعیت یعنی ظهورِ سیاستمدارانی که سوارِ موجِ خشم و کینه و نفرت و ترسِ مردم میشوند. آنها راهحلهای ساده و غلط برای مشکلاتِ پیچیده میدهند: «همهی مشکلات زیر سرِ مهاجران است!»، «همه چیز تقصیرِ نفوذیهاست!». پوپولیستها دشمنِ پیچیدگیاند و عاشقِ دوگانهسازی: «مردمِ پاک» در برابر «نخبگانِ فاسد».
🔸 به نظرم تا برای این وضعیت سهگانه که حاصل تفکر راست افراطی در جهان امروز ماست چارهجویی نشود، مشکلات حل نخواهند شد.
#یادداشت
----------------------------------------
۱۶ بهمن ۱۴۰۴
یادداشتها و روزمرگیهای دکتر رمضانی
🆔 https://t.me/Ramezani_Notes
27
24
4
2
2February 5, 2026 1.8K 3 7
