عرب ها نفت را به دلار قیمت گذاری نکنند باید با هژمونی دلار خداحافظی کرد؟
احتمالا زیاد شنیده اند که جایگاه برتر دلار در جهان یک دلیل مشخص دارد: زد و بند تاریخی امریکا با عرب نشین های نفتی خلیج فارس تا نفت را به دلار قیمت گذاری کنند (به ویژه بعد از شوک نفتی دهه هفتاد و حتی پیش از آن). پس اگر اعراب بی خیال قیمت گذاری به دلار شوند و مثلا سراغ یوآن بروند، هژمونی دلار هم به باد می رود!
اما در یک مقاله جالب فایننشال گفته می شود که چنین نیست. درصد ذخایر ارزی دلاری کشورها هم به تنهایی چیز زیادی به ما نمی گوید. اساسا جایگاه فعلی دلار بیش از قدرت دولت یانکی ها به عاملی مهمتر وابسته است: سیستم یورودلار! اما یورودلار یعنی چه؟ یعنی دلار خارج از مرزهای امریکا! دلاری که فدرال رزرو (بانک مرکزی) روی آن کنترل جدی ندارد. درواقع حدود 40 از دلارهای دنیا یعنی حدود 14 تریلیون دلار داخل آمریکا نیست و بانکهای سراسر جهان (لندن، توکیو یا حتی دوبی) خودشان در دفاتر حسابداری دلار خلق میکنند و به مشتریان وام میدهند و تصفیه می کنند؛ برای تسویه نهایی البته پای امریکا به میان می آید ولی این سیستم را باید بیشتر «غیردولتی» و «غیرمتمرکز» به حساب آورد. طنز تاریخ اینکه انگیزه اولیه ایجاد سیستم یورودلار را دولت شوروی به وجود آورد.
همچنین پیشینه و عادت هم بخشی از ماجراست؛ دلار زبان مشترک اهالی تجارت است. بازرگانان دنیا برای راحتی و مهار ریسک ترجیح میدهند قراردادهایشان را بر حسب دلار تنظیم کنند. چیزی که به آن اثر شبکه ای هم می گویند یعنی وقتی دیگران به شکل خاصی عمل می کنند تو هم برای راحتی خودت از بقیه پیروی می کنی. وانگهی اوراق خزانه یانکی ها امن ترین دارایی ها دنیا به حساب می آیند و تریلیونها دلار بدهی در سطح جهان وجود دارد که باید با دلار بازپرداخت شود، تقاضا برای این ارز همیشه وجود دارد؛ حتی اگر فروش نفت به دلار متوقف شود.
خلاصه کنم برخلاف تصور عموم، هژمونی دلار با تغییر واحد قیمت گذاری نفت (مثلاً یوآن چین) فرو نمیریزد. دلار سیستم عامل بانکداری خصوصی جهان است و شبکه گسترده ای دارد که جایگزینی آن بسیار دشوار، اگر نگوییم ناممکن، است. هرچند ما همواره محکوم به غافلگیری در برابر آینده ایم، الله اعلم.
https://bit.ly/4tBrjlX
کانال راهبرد/امیرحسین خالقی
@RahbordChannel
حمایت از راهبرد:
https://bit.ly/2Hja5HY
80
45
6April 26, 2026 11K 2 114
