خلاصهای از این درس:
محمد بن جریر طبری و تفسیرش1
امام ابن جریر طبری رحمهالله میگوید: من تعجب میکنم از کسیکه قرآن کریم میخواند و تفسیرش را نمیداند، چگونه از آن لذت میبرد؟
یاقوت حموی روایت میکند: ابن جریر طبری به شاگردانش گفت: آیا برای فراگیری تفسیر قرآن آمادگی و نشاط دارید؟»
گفتند: حجم آن چقدر خواهد بود؟
گفت: سی هزار صفحه.
گفتند: «این چیزی است که عمرها پیش از به پایان رسیدنش سپری خواهد شد.
پس آن را در حدود سه هزار صفحه خلاصه کرد.
در اولین چاپش در ۵۲۰۰ ورق چاپ شد.
تفسیر ابن جریر بزرگترین، جامعترین و ضخیمترین کتاب تفسیر از نظر علم موجود در آن است.
تولد ابن جریر طبری: محمد بن جریر بن کثیر بن یزید بن غالب طبری، در آمل طبرستان (شمال ایران) در سال ۲۲۴ یا ۲۲۵ هـ بدنیا آمد.
و در سال ۲۳۱ هـ قرآنکریم را حفظ کرد.
و یک سال بعد، مردم را در تراویح امامت میداد.
و یک سال بعد در سال ۲۳۳، حدیث از شیوخ حدیث مینوشت. و از شیخ محمد بن حمید رازی بیش از یکصد هزار حدیث شنید.
در ۱۲ سالگی شروع به سفر و طلب علم حدیث کرد.
در ترجمهی ابن جریر طبری کتابهای زیادی نوشته شده است. از آن جمله کتاب ابن کامل، شاگرد و دوستش که این کتاب مفقود است. و همچنین عبدالعزیز بن محمد طبری کتابی در ترجمه امام طبری دارد که یاقوت حموی از وی زیاد نقل میکند.
همچنین قفطی صاحب کتاب إنباه الرواة على أنباه النجاة، نیز در ترجمهی امام ابن جریر طبری کتاب نوشته است و نام کتاب التحریر في ترجمة محمد بن جرير. مفقود است.
و جامع ترین ترجمهی امام طبری در کتاب معجم الأدباء از یاقوت حموی و تاریخ بغداد از خطیب بغدادی است.
در سال ۲۳۶ و در دوازده سالگی عازم بغداد شد تا علم حدیث از از امام احمد بن حنبل فرا بگیرد و وقتی به بغداد نزدیک شد، خبر وفات امام احمد برای رسید و بسیار غمگین شد و وارد بغداد نشد و راه بصره را پیش گرفت تا از علمای حدیث بصره علم حدیث را بیاموزد. و پس از مدت طولانی در بصره، عازم کوفه شد و از علمای کوفه علم فراگرفته؛ زبان و شعر را از احمد بن عباس ثعلب فراگرفت.
و در ۲۹ سالگی به مصر سفر کرد و فقه و حدیث را از شاگردان امام شافعی فراگرفت.
و ۲۵۴ به شام بازگشت و ۳۲ سالگی وقتی مبلغی کافی از علم حاصل کرد، دوباره عازم مصر شد.
و میگوید وقتی برای بار دوم وارد مصر شدم، علمای زیادی علم من را امتحان کردند.
و تا هنوز پدرش کفالت زندگی او را برعهده داشت.
و وقتی دوباره مقداری علم از مصر فراگرفت و عمرش بالای ۳۳ سال بود دوباره به بغداد بازگشت و طلب علم میکرد و همچنین تدریس میکرد.
و سپس به زادگاهش طبرستان بازگشت و پس از مدتی دوباره عازم بغداد شد و در سال ۲۹۰ هجری به طبرستان بازگشت و در آن زمان دشنام صحابه در طبرستان زیاد منتشر شده بود و دوباره به بغداد بازگشت تا اینکه در سال ۳۱۰ از دنیا رفت. و ۸۶ سال عمر داشت.
امام طبری ازدواج نکرد و عمرش را وقف طلب علم و تالیف کرد.
امام طبری زندگی متوسطی داشت.
درسهایی از زندگی امام طبری:
ـ خواب پدرش در زمانی که پنج سال داشت، سبب شد پسرش به حفظ قرآن کریم و علوم شرعی بپردازد.
ـ امام طبری همت بلندی داشت؛ از پنج سالگی که به حفظ قرآن کریم پرداخت، تا زمانی که وفات کرد، حدود ۸۱ سال مصروف طلب علم بود.
آشنایی زیادی به لغت عرب داشت و همچنین اطلاع و علم فراوانی به قراءات داشت.
صدای زیبایی نیز داشت.
همچنین توجه زیادی به نظافتش داشت.
مصنفان امام طبری:
تفسیر طبری (جامع البیان عن تأویل آي القرآن) در هفت سال نوشت
کتاب تاریخ طبری (تاریخ الأمم والرسل والأنبیاء والملوک)
در فقه کتاب لطیف الأحکام
و در اصول فقه نیز کتابی تألیف کرد
و در عقیده کتاب : التبصیر في معالم الدین
و...
امام طبری مذهب فقهی خاصی بنام جریریه داشت.
عبدالرحمن_شهری
#أهل_التفسير
#ابن_جرير_الطبري
2September 6, 2026 92 1
