♦️♦️اعتماد نهادی (Institutional Trust) سرمایه پنهان در صنعت پتروشیمی
در صنعت پتروشیمی، فاصله میان یک حادثه و یک روز عادیِ ایمن، گاهی نه در تجهیزات، بلکه در اعتماد نهادی نهفته است.
اعتماد نهادی به معنای باور کارکنان به این است که سازمانشان منصفانه تصمیم میگیرد، وعدههایش را فراموش نمیکند و به ارزشهایش پایبند میماند. این نوع اعتماد، از رابطههای فردی فراتر میرود و در تار و پود سیستم، فرآیندها و تصمیمهای مدیریتی تنیده میشود.
بنظر می رسد بیشترین نمود این اعتماد در بخش بهرهبرداری و نگهداشت دیده میشود، جایی که تصمیمها به سرعت گرفته میشوند و هر انتخاب میتواند بر ایمنی، تولید و سرمایه اثر بگذارد. اگر کارکنان باور داشته باشند که سیستم از صداقت حمایت میکند و عدالت را اجرا میکند، تمایل دارند خطا را گزارش دهند، پیشنهاد دهند و مسئولیت بپذیرند. در این حالت، فرهنگ کنترل به فرهنگ خودکنترلی تبدیل میشود.
اما اعتماد نهادی، آرام و بیصدا میتواند فرسوده شود.
وقتی مدیران چیزی میگویند و در عمل چیز دیگری دیده میشود، وقتی گزارشهای صادقانه با توبیخ پاسخ داده میشود، یا تصمیمها پشت درهای بسته گرفته میشوند، تار اعتماد شروع به گسستن میکند. در چنین سازمانی، کارکنان بهجای بیان واقعیت، «آنچه خوشایند است» را میگویند و این آغاز فاصله گرفتن از واقعیت عملیاتی است.
اما چگونه میتوان سطح این سرمایه ناملموس را سنجید؟
در بسیاری از سازمانهای پیشرو، از شاخصی با عنوان “Institutional Trust Index” یا شاخص اعتماد نهادی استفاده میشود. این شاخص با ترکیبی از دادههای نرم و سخت قابل اندازهگیری است:
1- درصد کارکنانی که به عدالت در تصمیمها و ارتقاءهای سازمانی باور دارند
2- میزان شفافیت ارتباطات و واکنش به خطاها
3- نرخ گزارش داوطلبانه رویدادهای نزدیک به حادثه (Near Miss Reporting)
4- سطح همسویی میان گفتار و رفتار مدیران
در واقع، هرچقدر سازمان در این شاخص نمره بالاتری داشته باشد، احتمال انحراف، خطا و حادثه کاهش مییابد.
اعتماد نهادی، شاید ملموس نباشد، اما دقیقاً همان عنصری است که سیستمهای مدیریتی مانند IMS را از سطح کاغذ به سطح رفتار ارتقا میدهد.
برای مدیران عامل صنعت پتروشیمی، مراقبت از این سرمایه نه یک انتخاب اخلاقی، بلکه یک ضرورت استراتژیک است، چراکه وقتی اعتماد از میان برود، بهترین تجهیزات و دقیقترین دستورالعملها نیز کارایی خود را از دست میدهند.
نویسنده: نادر زارع
October 11, 2025 2K 8
