✅نوزادانی که با کمخونی داسیشکل متولد میشوند، سطح بالای HbF در ماههای نخست زندگی تا حدی از بروز تظاهرات بیماری محافظت میکند؛ چون هنوز HbF محافظشان است و با کاهش HbF، علائم معمولاً ظاهر میشوند.
⚡️یک سوئیچ ژنتیکی عجیب
در دوران جنینی، بدنمان هموگلوبین جنینی (HbF) میسازد که تمایل بیشتری به اتصال اکسیژن دارد که باعث تسهیل انتقال اکسیژن از مادر به جنین می شود. اما چند ماه پس از تولد، یک ژن مهارکننده به اسم BCL11A فعال میشود که یکی از تنظیمکنندههای کلیدی سرکوب بیان ژنهای گلوبین جنینی و تغییر HbF به سمت HbA محسوب میشود.(یک داستان تکاملی ساده!)
بیماری تالاسمی و کمخونی داسیشکل، دقیقاً به خاطر نقص در همان هموگلوبین بزرگسالی (HbA) ایجاد میشوند؛ اما HbF معمولا سالم و بدون نقصه!
💡✨اما، گاهی برگرداندن بدن به حالت پیشاتکاملی خود میتواند بهترین دارو برای یک بیماری خونی باشد، نه جنگیدن با خودِ بیماری!
طی مطالعات اخیر، دانشمندان متوجه شدند نوزادانی که بهدلیل جهش، ژن BCL11A را غیرفعال دارند، تا آخر عمر همچنان هموگلوبین جنینی تولید میکنند، حتی اگر ژن کمخونی داسی را داشته باشند! یعنی بدنِ بزرگسال، کاملاً با HbF کنار میآید و تقریبا خطری ندارد.
پس به جای اینکه ژن معیوب را تعمیر کنند، دانشمندان به فکر زدن کلید خاموشی آن افتادند؛ در حال حاضر جدیدترین روش ژندرمانی، داروی Casgevy، ساخته شده با فناوری CRISPR، دقیقاً همین کار را میکند.
ژن BCL11A رو بهطور کامل خاموش نمیکند؛ بلکه ناحیه enhancer اختصاصی رده اریتروئیدی BCL11A را با CRISPR ویرایش میکند تا بیان BCL11A در سلولهای اریتروئیدی کاهش پیدا کند و HbF دوباره افزایش پیدا کند؛ پس بدن دوباره شروع به ساخت هموگلوبین جنینی می کند.
این درمان بالقوه طولانیمدت و یکباره است که میتواند نیاز به تزریق خون و عوارض بیماری را بهشدت کاهش بدهد.
#انجمن_علمی #علوم_آزمایشگاهی_مشهد #آیا_میدانستید
