زروانیگری در ایران ساسانی : واقعیت تاریخی یا روایاتی فریبنده از سوی منابع مانوی؟
مدتی تصور میشد که زروانیگری یا Zurvānism در میان برخی از موبدان و شاهان ساسانی دیدگاه غالب بوده است. اما دربارهٔ دورهٔ نخست ساسانی، این خود ساسانیان نیستند که چنین گرایشی را به ما نشان میدهند؛ بلکه این برداشت بیشتر از منابع مانوی به دست آمده است. برای نمونه، مانی هنگام بیان آموزههای خود به زبانهای فارسی میانه و پارتی ــ که آشکارا برای مردم فلات ایران نوشته یا تنظیم شده بودند ــ اهورامزدا را بهعنوان خدای برتر معرفی نمیکند، بلکه از زروان نام میبرد و او را بالاترین خدا میداند. بر اساس این شواهد، تصور شده است که شاهان ساسانی نخستین دوره و حتی کرتیر پیروان زروان بودهاند؛ هرچند این دیدگاه تا حد زیادی بر پایهٔ منابع مانوی است.
📚 | Sasanian Persia The Rise And Fall On An Empire