📝📝 چرا علم در حال از دست دادن نوآوری است؟
♈️ یک پژوهش گسترده که بیش از ۴۵ میلیون مقاله علمی و ۳.۹ میلیون پتنت را بررسی کرده، نشان میدهد احتمال تولید دستاوردهای علمی و فناورانه تحولآفرین طی چند دهه گذشته بهطور قابل توجهی کاهش یافته است. به گفته پژوهشگران، امروزه بسیاری از تحقیقات بیشتر به توسعه و تکمیل دانش موجود میپردازند تا ایجاد جهشهای بزرگ علمی.
♈️ نتایج این مطالعه نشان میدهد در دهه ۱۹۸۰ حدود ۲۲ درصد از مقالات علمی جزو آثار بسیار تأثیرگذار و تحولآفرین محسوب میشدند، اما این رقم تا دهه ۲۰۲۰ به حدود ۹ درصد کاهش یافته است. این یعنی احتمال خلق یک دستاورد علمی بزرگ در مقایسه با چهار دهه قبل بیش از ۵۰ درصد کمتر شده است.
♈️این روند تقریباً در تمامی رشتهها مشاهده میشود. در علوم پزشکی سهم تحقیقات تحولآفرین از حدود ۱۷ درصد به ۷ درصد رسیده است. در ریاضیات این رقم از ۲۵ درصد به ۱۱ درصد و در علوم رایانه از ۲۱ درصد به ۸ درصد کاهش یافته است. حتی در حوزه فناوری و ثبت اختراعات نیز روند مشابهی دیده میشود.
♈️ پژوهشگران چند عامل را در این افت مؤثر میدانند. یکی از مهمترین دلایل، افزایش میانگین سن دانشمندان است. بررسیها نشان میدهد میانگین سن پژوهشگران برجسته طی سه دهه گذشته حدود ۱۰ سال افزایش یافته است. همچنین فشار برای انتشار تعداد بیشتری مقاله، رقابت شدید برای دریافت بودجههای پژوهشی و تمایل دانشگاهها به پروژههای کمریسک باعث شده تحقیقات جسورانه کمتر مورد توجه قرار گیرند.
♈️در همین حال، تعداد مقالات علمی جهان همچنان با سرعت بالا در حال افزایش است. سالانه بیش از ۵ میلیون مقاله علمی در جهان منتشر میشود، اما سهم مقالاتی که بتوانند مسیر یک رشته را بهطور اساسی تغییر دهند، رو به کاهش است. به بیان دیگر، حجم تولید علم افزایش یافته اما کیفیت نوآوریهای بنیادین با همان سرعت رشد نکرده است.
♈️نویسندگان این مطالعه هشدار میدهند که ادامه این روند میتواند سرعت پیشرفت علمی و فناوری را در دهههای آینده کاهش دهد. در شرایطی که جهان با چالشهایی مانند تغییرات اقلیمی، بحرانهای سلامت، امنیت غذایی و هوش مصنوعی روبهرو است، نیاز به ایدههای نو و تحقیقات تحولآفرین بیش از هر زمان دیگری احساس میشود.
🔰 منبع: The Economist | Nature | Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS)
✅️ @ISHIQYOL
5May 29, 2026 316 1
