دفاع در بعد سوم
قسمت چهارم: رادارها ؛چشمان آسمان📡
در نبردهای امروزی، کشف هدف به اندازه انهدام آن اهمیت دارد. رادارها و سامانههای کشف هدف در واقع چشمهای شبکه پدافند هوایی هستند و بدون آنها هیچ سامانه دفاعی قادر به مقابله مؤثر با تهدیدات نخواهد بود.
🔹 سامانههای فعال
سامانههای فعال با ارسال امواج رادیویی و دریافت بازتاب آنها، موقعیت، سرعت و ارتفاع اهداف را محاسبه میکنند. این سامانهها برد کشف بالایی دارند و ستون فقرات بسیاری از شبکههای پدافندی جهان را تشکیل میدهند.
🔹 سامانه سوم خرداد
سوم خرداد یکی از مهمترین سامانههای پدافندی ایران است که از رادار آرایه فازی استفاده میکند. این سامانه توانایی کشف، رهگیری و درگیری همزمان با چندین هدف را دارد و برای مقابله با جنگندهها، پهپادها و موشکهای کروز طراحی شده است.
🔹 سامانه باور ۳۷۳
باور ۳۷۳ پیشرفتهترین سامانه پدافند برد بلند ایران محسوب میشود. رادارهای قدرتمند این سامانه قادرند اهداف را در فواصل بسیار زیاد شناسایی و رهگیری کنند و بخش مهمی از شبکه دفاع هوایی کشور را تشکیل میدهند.
🔹 سامانههای پسیو
برخلاف سامانههای فعال، سامانههای پسیو هیچ موجی منتشر نمیکنند. این سامانهها با استفاده از حسگرهای اپتیکی، فروسرخ و تجهیزات الکترونیکی اهداف را شناسایی میکنند. به دلیل عدم انتشار امواج، کشف موقعیت آنها برای دشمن بسیار دشوارتر است.
🔹 سامانههای دوشپرتاب
یکی از شناختهشدهترین سامانههای پسیو، موشکهای دوشپرتاب هستند. این موشکها معمولاً با استفاده از جستجوگر فروسرخ، حرارت موتور هواگردها را دنبال میکنند و بدون نیاز به رادار فعال به سمت هدف هدایت میشوند.
🔹 سامانه مجید
سامانه مجید یک سامانه پدافند کوتاهبرد با تکیه بر حسگرهای الکترواپتیکی و فروسرخ است. این سامانه برای مقابله با پهپادها، بالگردها و جنگندهها طراحی شده و بدون نیاز به روشن کردن رادار میتواند اهداف را رهگیری کند. در جریان درگیریهای سالهای اخیر، گزارشهایی از عملکرد موفق این سامانه علیه اهداف مختلف از جمله جنگندههای F-15 ،F-16 ،A-10 و حتی اهداف پنهانکار مانند F-35 منتشر شده است.
🔹 موشک دوشپرتاب میثاق ۲
میثاق ۲ یکی از مهمترین موشکهای دوشپرتاب ساخت ایران است. این موشک با استفاده از جستجوگر حرارتی برای مقابله با هواپیماها، بالگردها و پهپادهایی که در ارتفاع پایین پرواز میکنند توسعه یافته است. در برخی گزارشهای منتشرشده از درگیریهای منطقهای
نیز به نقش این خانواده موشکی در مقابله با جنگندههای F/A-18 اشاره شده است.
🔶چه رادارهای فعال مانند سوم خرداد و باور ۳۷۳ و چه سامانههای پسیو مانند مجید و میثاق ۲، همگی یک مأموریت مشترک دارند؛ کشف و مقابله با تهدیدات هوایی. در دنیای امروز، هر کشوری که چشمهای تیزبینتری داشته باشد، شانس بیشتری برای دفاع از آسمان خود خواهد داشت.
🔸انجمن علمی مهندسی هوافضا (تهران مرکزی)🇮🇷
@IAUCTB_AEROSPACE
June 15, 2026 173
