⭕️ سقوط ۴۷ ساله؛ از اعدام آقای خوشکیش به اتهام حفظ ارزش پول ملی تا دلار ۲۲۲ هزار تومانی همتی
📌یکی از اتهامهای آخرین رئیس بانک مرکزی ایران در دوره محمدرضاشاه پهلوی، «ثابت نگه داشتن ریال در قبال دلار» بود. ۴۷ سال بعد، ارزش دلار ۳۱ هزار برابر شده است
♦️یوسف خوشکیش، آخرین رئیس کل بانک مرکزی ایران در دوره محمدرضاشاه پهلوی، صبح جمعه ۲۴ مرداد ۱۳۵۹، پس از محاکمهای کوتاه در دادگاه انقلاب جمهوری اسلامی، اعدام شد. در میان فهرست بلند اتهاماتی که دادستان انقلاب علیه این بانکدار باسابقه مطرح کرد، عبارتی وجود داشت که با گذشت بیش از چهار دهه و سقوط بیسابقه ارزش پول ملی ایران، اکنون معنایی متفاوت یافته است: «ثابت نگه داشتن ریال در قبال دلار»
در واقع یکی از اقدامهایی که دستگاه قضایی جمهوری اسلامی ایران در نخستین سالهای پس از انقلاب بهعنوان اتهام علیه رئیس بانک مرکزی دوره پهلوی مطرح کرد، جلوگیری از کاهش ارزش ریال در برابر دلار بود. همان کاری که مقامهای اقتصادی جمهوری اسلامی اکنون سالها است وعده آن را میدهند، اما در تحقق آن ناتوان ماندهاند.
این مقایسه در روزهایی بار دیگر موردتوجه قرار گرفته که عبدالناصر همتی، رئیس کل فعلی بانک مرکزی، همچنان از توانایی این نهاد برای مهار بازار ارز سخن میگوید، اما نرخ دلار آمریکا در آخرین روز کاری هفته جاری از مرز ۲۲۲ هزار تومان عبور کرده و رکورد تاریخی دیگری به جا گذاشته است. برخی گزارشهای بازار قیمت دلار را در این روز تا ۲۲۳ هزار تومان هم ثبت کردند و همزمان فعالان بازار فردوسی تهران از «نایاب» شدن اسکناس دلار خبر میدهند.
یوسف خوشکیش در بهمن ۱۳۵۶، پس از استعفای حسنعلی مهران، به ریاست بانک مرکزی رسید و تا وقوع انقلاب در بهمن ۱۳۵۷ در این سمت باقی ماند. او پیش از آن سالها در بانک ملی فعالیت کرد و از مدیران باسابقه و خوشنام نظام بانکی ایران بود. او پس از انقلاب اسلامی بازداشت شد و حدود یک سال و نیم بعد، شعبه اول دادگاه انقلاب او را طی محاکمهای چندروزه، «مفسد فیالارض و محارب با خدا و رسول» شناخت و به اعدام محکوم کرد.
کیفرخواست خوشکیش مجموعهای از اتهامها، از پرداخت وامهای کلان به شرکتهای صنعتی برای توسعه زیرساختهای اقتصادی تا «خدمت به حکومت پهلوی» را دربر میگرفت؛ اقدامهایی که در نظامهای متعارف نه جرم، بلکه بخشی از وظایف یک مدیر اقتصادی محسوب میشوند. با این حال، نکته قابلتوجه آن است که «تثبیت ارزش ریال» نیز صراحتا در فهرست جرائم ادعایی علیه او قرار داشت.
در روایت منتشرشده از دادگاه حتی به این موضوع اعتراض شد که چرا در شرایطی که قیمت مستغلات طی پنج سال چند برابر شده، ارزش دلار همچنان حدود هفت تومان باقی مانده است.
9September 4, 2026 334 1
