▫️تجربهای که ثابت کرد انتخاب روش حفاری و استفاده از فناوری های نوین، سرنوشت یک پروژه را تغییر میدهد.
چند روز پیش، در یکی از معادن مرکزی ایران، با چالشی آشنا روبرو شدم.
مساله کارفرما این بود که دو گمانه طراحی و حفاری شده بود یکی مغزه گیری و به صورت مایل با زاویه شیب 20 درجه و دیگری پودری و به صورت عمود.
هر دو باید ماده معدنی (سرب و روی) را میگرفتند، اما گمانه پودری، چیزی نگرفته بود.
طبق معمول شک اول، به سراغ انحراف گمانه رفت. گمانه ای که به صورت مغزه گیری حفاری شده بود را انحراف سنجی کردم.
انحرافسنجی در عمق ۲۶۰ متری، ۸٫۴ متر انحراف را نشان داد.
نمودار سه بعدی گمانه را همانجا کشیدم و به نماینده کارفرما توضیح دادم که این انحراف مساله اصلی ماجرا نیست و نکته اصلی جای دیگری است.
وقتی درباره شکل رگه صحبت کردیم، موضوع روشن شد:
رگه ای عمودی با ضخامت متغیر بین ۲۰ تا ۴۰ متر. گمانه های پودری دقیقاً در وسط رگه جانمایی شده بودند، اما دستگاه پودری ذاتاً انحرافپذیر است (تا ۲۰ متر در گمانه ۲۰۰ متری، غیرعادی نیست).
با این انحراف، گمانه پودری به راحتی از رگه خارج میشد و داده های «بگیر و نگیر» ایجاد میکرد. موضوعی که با تجربه کارفرما همخوانی داشت.
اما چرا کارفرما سراغ حفاری پودری رفته بود؟
دلیل اصلی، هزینه کمتر و سرعت بالاتر بود – انتخابی که در نگاه اول اقتصادی به نظر میرسد، اما در این شرایط تبدیل به هزینه ی پنهان شد.
از طرف دیگر، جانمایی دقیق گمانه در وسط رگه به چند دلیل عملاً غیرممکن بود:
- موقعیت دقیق رگه از قبل مشخص نبود.
- ضخامت واقعی رگه نامعلوم بود.
- مکاننمایی اولیه با گوشی انجام شده بود که خودش چند متر خطا دارد.
- انحراف گمانه هم که به این خطاها اضافه میشد.
- پیچش های رگه هم مزید بر علت همه موارد فوق وجود دارد.
جمع این خطاها عملاً باعث شد گمانه پودری از هدف اصلی فاصله بگیرد و نتیجهی مطلوب را ندهد.
تجربه مشابهی در خراسان جنوبی داشتم:
معدن مس رگه ای با ضخامت کمتر از ۱۰ متر. بیش از ۱۰۰۰ متر حفاری اما با گمانه های عمود انجام شد اما رگه پیدا نشد.
با تغییر به حفاری مایل ۳۰ درجه + جهت یابی مغزه و با 1200 متر حفاری ذخیره تعیین و مطالعات ژئوتکنیک انجام شد و امروز معدن در حال برداشت است.
نکته کلیدی: جهت یابی مغزه در آن پروژه، به ویژه در بخش هایی که رگه پیچش شدید داشت، باعث شد تعداد گمانه های اکتشافی را به میزان محسوسی کاهش دهیم؛ چون با دانستن جهت رگه، دیگر نیازی به گمانه های اضافی برای تأیید همپوشانی نبود و مسیر حفاری را بهینه تر طراحی کردیم.
به کارفرما گفتم:
برای این نوع رگه، حفاری عمود با دستگاه پودری، انتخاب اشتباهی است. بهترین گزینه، حفاری مغزه گیری مایل با زاویه ۳۰ درجه و همراه با جهتیابی مغزه است تا کیفیت داده ها و پوشش دهی بهینه شود؛ ضمن اینکه در رگه های با پیچش زیاد، جهتیابی مغزه، عملاً تعداد گمانه های مورد نیاز را کاهش میدهد و از اتلاف حفاری جلوگیری میکند.
@Geologsoftware
نتیجه گیری:
انتخاب درست تکنولوژی و روش حفاری، نه تنها دقت اکتشاف را بالا میبرد، بلکه هزینه های سنگین پروژه را بشدت کاهش میدهد.
استفاده از فناوریهای نوین (مانند انحراف سنجی، جهت یابی مغزه و فیلم برداری های آکوستیک و اپتیکال) دیگر یک انتخاب نیست، یک ضرورت است.
▫️S
@Geologsoftware
20
8
1July 27, 2026 3.4K 5 29
