«زندگیِ من سرشار از بدبختیهای وحشتناکی بوده که هرگز رخ ندادهاند.» میشل دو مونتنی
چندی پیش این جمله را در میان جملاتِ قصار از فلاسفه دیدم و با خودم گفتم: مگر ممکن است کسی از بدبختیهایی سخن بگوید که هرگز اتفاق نیفتادهاند؟
بیشتر که به آن اندیشیدم،
متوجه شدم که ما انسانها معمولاً زندگی را نه با بیشمار اتفاقهای ناگواری که میتوانستند رخ دهند اما هرگز رخ ندادند، بلکه با دردها و مصیبتهایی که واقعاً تجربه کردهایم، قضاوت میکنیم. ذهن ما بیشتر آنچه را از دست دادهایم به خاطر میسپارد و همین باعث میشود بسیاری از نعمتها آنقدر عادی شوند که دیگر به چشم نیایند.
واقعیت این است که رنجهایی که ممکن است یک انسان در طول زندگی با آنها روبهرو شود، تقریباً بیشمارند. هر انسانی، هر اندازه هم که درد کشیده باشد، هنوز از بیشمار رنج دیگر در امان مانده است.
کافی است فقط به بدن خودمان فکر کنیم. اختلال در عملکرد هر یک از اندامها، عصبها، مفصلها یا میلیاردها سلول بدن میتواند زندگی را برای ساعتها، روزها، ماهها یا حتی سالها دگرگون کند. بااینحال، بیشتر ما هر روز از خواب برمیخیزیم، نفس میکشیم، راه میرویم، میبینیم، می شنویم، فکر میکنیم و دهها کار دیگر انجام میدهیم، بیآنکه لحظهای به این بیندیشیم که هر یک از این تواناییها حاصل کارکرد هماهنگ میلیونها سلول است و هر لحظه ممکن است در اثر اختلال در بخشی از این سامانه از ما گرفته شود.
اگر لحظهای به بیماریهایی که هرگز نگرفتیم، تصادفهایی که رخ نداد، آتشی که خانهمان را نسوزاند، گلولهای که هرگز به سوی ما شلیک نشد، آزارهای جنسی که هرگز بر ما نرفت، خیانتهایی که هرگز تجربه نکردیم و حتی تصمیمهای اشتباهی که هرگز نگرفتیم بیندیشیم، شاید دریابیم که بخش بزرگی از کیفیت زندگی ما، حاصل بیشمار مصیبتهایی است که هرگز به سراغمان نیامدهاند.
اما این نگاه، به هیچوجه به معنای پذیرفتن رنج یا سکوت در برابر بیعدالتی نیست. فقر، تبعیض، استبداد، جنگ و ستم واقعیتهایی هستند که باید دیده شوند و برای کاهش آنها باید کوشید. مبارزه برای کاستن از رنجهای قابل پیشگیری، مسئولیت ماست. اما توجه به این نکته نیز لازمست که آرامش روان، گاهی از به یاد آوردن رنجهای بیشماری حاصل میشود که هرگز به سراغمان نیامدهاند.
همین که هنوز میتوانیم این سطرها را بنویسیم، بخوانیم و دربارهشان بیندیشیم، خود گویاترین گواه بر درستی سخن مونتنی است.
آری، شاید زندگیِ ما بیش از آنکه وامدار خوشبختیهای تجربهشده باشد، وامدار بدبختیهای وحشتناکی باشد که هرگز رخ ندادهاند.
✍️طاهره شیخ الاسلام
@essarat
🌹🌹🌹
August 9, 2026 1.5K 44
