فیبروبلاستها در ترمیم زخم: نقش و مفهوم «حافظه سلولی»
فیبروبلاستها از مهمترین سلولهای مؤثر در فرآیند ترمیم زخم هستند و در مراحل مختلف این فرآیند نقش اساسی ایفا میکنند. این سلولها پس از دریافت سیگنالهای ناشی از آسیب بافتی، به محل زخم مهاجرت کرده و تکثیر میشوند. سپس با سنتز و بازآرایی ماتریکس خارجسلولی (Extracellular Matrix; ECM)، بهویژه کلاژن، فیبرونکتین و سایر پروتئینهای ساختمانی، بستر لازم را برای تشکیل بافت گرانوله، بازسازی بافت و استحکام محل آسیب فراهم میکنند. بخشی از این فیبروبلاستها نیز تحت تأثیر عواملی مانند TGF-β به میوفیبروبلاست تبدیل شده و با ایجاد نیروهای انقباضی، موجب جمعشدن زخم و در نهایت تشکیل اسکار میشوند.
حافظه مکانیکی و متابولیک فیبروبلاستها
شواهد پژوهشی نشان میدهد که فیبروبلاستها قادرند تجربههای پیشین خود از محیط را در قالب نوعی «حافظه سلولی» حفظ کنند؛ پدیدهای که میتواند رفتار آنها را حتی پس از حذف محرک اولیه نیز تحت تأثیر قرار دهد.
یکی از مهمترین انواع این پدیده، حافظه مکانیکی (Mechanical Memory) است. برای مثال، قرار گرفتن فیبروبلاستها در محیطی با سفتی بالا، از طریق فعالسازی مسیرهای مکانوتحسسی، آنها را به سمت فنوتیپ فعالتر میوفیبروبلاستی سوق میدهد. این تغییر فنوتیپی ممکن است حتی پس از انتقال سلولها به محیطی نرمتر نیز تا مدتی حفظ شود و ظرفیت انقباضی و تولید ماتریکس خارجسلولی را افزایش دهد.
علاوه بر این، فیبروبلاستها حافظه متابولیک (Metabolic Memory) نیز از خود نشان میدهند. تغییرات پایدار در مسیرهای متابولیکی، مانند افزایش گلیکولیز و کاهش اکسیداسیون اسیدهای چرب، میتواند برای مدت طولانی باقی بماند و از طریق تنظیم بیان ژنها، تغییرات اپیژنتیکی و بازآرایی برنامه متابولیک سلول، بر تکثیر، تمایز، سنتز ماتریکس خارجسلولی و روند ترمیم یا فیبروز بافتی اثر بگذارد.
🆔 با كانال سل_هاب همراه باشید:
https://t.me/CellMedHub
🛜 لينك كانال:
https://t.me/CellMedHub
6
3
1
1July 13, 2026 924 16
