●
۱۱شهریور شهادت رئیس علی دلواری
در سال ۱۲۶۱ شمسی در روستای دلوار از توابع تنگستان متولد شد ، مادرش شهین و پدرش زائیر محمّد کدخدای دلوار بود باشروع نهضت مشروطه ، رئیسعلی در حالی که ۲۴ سال بیشتر نداشت از جمله پیشگامان مشروطهخواه در جنوب ایران شد ، همکاری نزدیکی با محافل انقلابی و عناصر مشروطهطلب در بوشهر، تنگستان و دشتی آغاز کرد.
دوران جوانی او همزمان با حضور گسترده استعمار انگلیس در خلیج فارس بود ، وی نقشی کلیدی در قیام جنوب داشت ، قیام مردم تنگستان به رهبری وی روی هم هفت سال طول کشید و در این مدت دلیران تنگستانی دو هدف عمده را دنبال میکردند ، پاسداری از بوشهر و دشتستان و تنگستان به عنوان منطقه سکونت خود و جلوگیری از حرکت قوای بیگانه به درون خاک ایران و دفاع از دستاوردهای مشروطه او با همراهی دیگر مشروطه خواهان بوشهر را از حاکمیت استبداد محمدعلی شاه قاجار خارج کرد ، در سال( ۱۲۸۷) هجری شمسی به درخواست ملاعلی تنگستانی و سید مرتضی مجتهداهرمی که مخالف استبداد محمد علیشاه قاجار بود ، بوشهر را تصرف کرد و حدود ۹ ماه شهر را در اختیار داشتند.
در آغاز جنگ جهانی اول در سال( ۱۹۱۴ م) قوای روس از شمال و نیروهای انگلستان از جنوب ، ایران را در معرض هجوم قرار دادند و کشتیهای جنگی انگلستان در مقابل بوشهر لنگر انداختند و نیروهای اشغالگر در ۱۷ مرداد( ۱۲۹۴) بصورت تدریجی قصد اشغال بوشهر و نواحی ساحلی اطراف را داشتند ، یک روز پس از اشغال بوشهر ، چهارده نفر از ساکنین آن علیه اشغالگران اعتراض کردند ، که متاسفانه آنان را دستگیر و به هندوستان تبعید کردند ، بدنبال کسب تکلیف رئیسعلی از علماء ، حکم جهادیه علمای نجف توسط شیخ محمدحسین برازجانی به انضمام حکم خود شیخ به وی ابلاغ گردید ، رئیس علی همراه دوستش خالو حسین دشتی در عمارت حاج سید محمدرضا کازرونی ، پس از مذاکراتی با وی آمادگی خود را برای دفاع از بوشهر و جلوگیری از پیشروی نیروهای انگلیسی اعلام کردند نیروهای انگلیسی همزمان با حمله به بوشهر قصد تصرف ناحیه دلوار را داشتند ، دلوار محلی بود که پیش از آن چندبار سربازان انگلیسی به آن جا تجاوز کرده اما طعم شکست را در این ناحیه چشیده بودند رئیس علی دلواری و شیخ حسین خان چاه کوتاهی و زایرخضرخان اهرمی از این وقایع آگاه و در مقام دفاع از وطن بر آمدند قیام دلیران تنگستان علیه اشغالگران آغاز شد و نیروهای متجاوز انگلیسی که قریب به پنج هزار نفر بودند در دام دلیر مردان تنگستانی گرفتار آمدند و عده زیادی از متجاوزان انگلیسی در این حمله کشته شدند عملیات چریکی پیروزمندانه رئیس علی سایر مبارزان تنگستان را تشویق به همراهی با او کرد او عملیات موفقی را علیه نیروی دریایی انگلیس رهبری کرد انگلیسیها مجبور شدند نیروهای کمکی از عراق و هند به بوشهر اعزام کنند و دلوار را به شدت بمباران کردند.
زمانی که مقامات انگلیسی تصمیم قطعی دربارهٔ اشغال بوشهر و پیشروی به سوی شیراز را داشتند به منظور تطمیع رئیسعلی حیدرخان حیات داودی را به دلوار گسیل داشتند تا موافقت او را با پیاده شدن قوای انگلیس در کرانه خلیج فارس و حرکت به سوی شیراز جلب کنند نمایندگان حیدرخان ضمن ملاقات با رئیس علی متذکر شدند که چنانچه او از قیام علیه قوای اشغالگر صرف نظر کند مقامات انگلیسی چهل هزارپوند به او خواهند پرداخت ، رئیس علی در پاسخ میگوید : چگونه میتوانم بیطرفی اختیار کنم در حالی که استقلال ایران در معرض خطر جدی قرار گرفتهاست؟
پس از مراجعت نمایندگان حیدرخان ، نامه تهدیدآمیز از طرف مقامات انگلیسی به رئیس علی نگاشته شد مبنی بر این که (چنانچه بر ضد دولت انگلستان قیام و اقدام کنید مبادرت به جنگ مینماییم ، در این صورت خانههایتان ویران و نخلهایتان را قطع خواهیم کرد) رئیس علی در پاسخ مقامات انگلیسی نوشت ، خانه ما کوهاست و انهدام و تخریب آنها خارج از حیطه قدرت و امکان امپراطوری بریتانیای کبیر است.
جنگ میان دلیران تنگستان به رهبری رئیسعلی از یک سو و نیروهای بریتانیا و خوانین متحد آنان از سوی دیگر به طور پیاپی و پراکنده تا شهریور (۱۲۹۴ )شمسی ادامه یافت و انگلیسیها نتوانستند بر رئیسعلی و یارانش برتری یابند. رئیسعلی در محلی به نام (تنگک صفر) هنگام شبیخون به قوای بریتانیا توسط فردی نفوذی و اجیر شده به نام غلامحسین تنگکی از پشت سر هدف گلوله قرار گرفت و در سن ۳۳ سالگی کشته شد (رئیسعلی خوددر گرماگرم نبرد به دوستش گفته بوداین مردقاتل من است) تاریخ شبیخون مذکور و کشته شدن رئیسعلی دلواری در همه منابع۱۱شهریور(۱۲۹۴ )ذکرشده است پیکر این دلاورمرد در روستای کله بندبخاک سپرده شدولی بعدهاجنازه اورابه عراق برده درقبرستان وادی السلام دفن کردند.
#کاظم_مزینانی
بنمایه*
کتاب دلیران تنگستان رکن زاده ادمیت*
ومنابع دیگر
🍏🍎🍃
1September 2, 2026 20
